မိလ္လာရေသန့်စင်မှု၏ အခြေခံညွှန်းကိန်း ဆယ့်သုံးခုအတွက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနည်းလမ်းများ အကျဉ်းချုပ်

မိလ္လာရေသန့်စင်စက်ရုံများတွင် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းသည် အလွန်အရေးကြီးသော လည်ပတ်မှုနည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုရလဒ်များသည် မိလ္လာရေထိန်းညှိမှုအတွက် အခြေခံဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု၏ တိကျမှုသည် အလွန်တောင်းဆိုမှုများသည်။ စနစ်၏ ပုံမှန်လည်ပတ်မှု မှန်ကန်ပြီး ကျိုးကြောင်းဆီလျော်ကြောင်း သေချာစေရန် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုတန်ဖိုးများ၏ တိကျမှုကို သေချာစေရမည်။
၁။ ဓာတုအောက်ဆီဂျင်လိုအပ်ချက် (CODcr) ကို ဆုံးဖြတ်ခြင်း
ဓာတုအောက်ဆီဂျင်လိုအပ်ချက်- အက်ဆစ်ပြင်းသောအခြေအနေနှင့် အပူပေးအခြေအနေများတွင် ရေနမူနာများကို ပြုပြင်ရန် ပိုတက်စီယမ်ဒိုင်ခရိုမိတ်ကို အောက်ဆီဒင့်အဖြစ်အသုံးပြုသည့်အခါ သုံးစွဲသော အောက်ဆီဒင့်ပမာဏကို ရည်ညွှန်းပြီး ယူနစ်မှာ mg/L ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်နိုင်ငံတွင် ပိုတက်စီယမ်ဒိုင်ခရိုမိတ်နည်းလမ်းကို အခြေခံအဖြစ် အများအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။
၁။ နည်းလမ်းမူ
အက်ဆစ်ဓာတ်ပြင်းသော ပျော်ရည်တွင်၊ ရေနမူနာရှိ လျှော့ချပေးသော အရာများကို အောက်ဆီဒိုက်စ်ဖြစ်စေရန် ပိုတက်စီယမ် ဒိုင်ခရိုမိတ် ပမာဏတစ်ခုကို အသုံးပြုသည်။ ပိုလျှံသော ပိုတက်စီယမ် ဒိုင်ခရိုမိတ်ကို အညွှန်းကိန်းအဖြစ် အသုံးပြုပြီး သံဓာတ် အမိုးနီယမ် ဆာလဖိတ် ပျော်ရည်ကို ပြန်လည်ယိုစိမ့်စေရန် အသုံးပြုသည်။ အသုံးပြုထားသော သံဓာတ် အမိုးနီယမ် ဆာလဖိတ် ပမာဏအပေါ် အခြေခံ၍ ရေနမူနာရှိ လျှော့ချပေးသော အရာများမှ စားသုံးသော အောက်ဆီဂျင်ပမာဏကို တွက်ချက်ပါ။
၂။ တူရိယာများ
(၁) ရီဖလပ်စ်ကိရိယာ- ၂၅၀ မီလီလီတာ ဆံ့သော ဖန်ခွက်အိုင်ယိုဖိတ်ကိရိယာ (နမူနာယူသည့်ပမာဏသည် ၃၀ မီလီလီတာထက် ပိုများပါက ၅၀၀ မီလီလီတာ ဆံ့သော ဖန်ခွက်အိုင်ယိုဖိတ်ကိရိယာကို အသုံးပြုပါ)။
(၂) အပူပေးကိရိယာ- လျှပ်စစ်အပူပေးပြား သို့မဟုတ် ပြောင်းလဲနိုင်သော လျှပ်စစ်မီးဖို။
(၃) အက်ဆစ် တိုက်ထရန် ၅၀ မီလီလီတာ။
၃။ ဓာတ်ကူပစ္စည်းများ
(၁) ပိုတက်စီယမ် ဒိုင်ခရိုမိတ် စံပျော်ရည် (1/6=0.2500mol/L:) ၁၂၀°C တွင် ၂ နာရီကြာ အခြောက်ခံထားသော စံ သို့မဟုတ် အဆင့်မြင့် သန့်စင်သော ပိုတက်စီယမ် ဒိုင်ခရိုမိတ် ၁၂.၂၅၈ ဂရမ်ကို ချိန်တွယ်ပြီး ရေတွင် ပျော်ဝင်စေကာ ၁၀၀၀ မီလီလီတာ ပမာဏရှိသော ဖန်ပုလင်းထဲသို့ ထည့်ပါ။ အမှတ်အသားအထိ ရောစပ်ပြီး ကောင်းစွာလှုပ်ပါ။
(၂) ferrousdin indicator solution ကို စမ်းသပ်ပါ- phenanthroline 1.485g ကို ချိန်တွယ်ပြီး ရေတွင် ferrous sulfate 0.695g ကို ပျော်ဝင်စေကာ 100ml အထိ ရောစပ်ကာ အညိုရောင်ပုလင်းထဲတွင် သိမ်းဆည်းပါ။
(၃) သံဓာတ်အမိုးနီးယားဆာလဖိတ် စံပျော်ရည်- သံဓာတ်အမိုးနီးယားဆာလဖိတ် ၃၉.၅ ဂရမ်ကို ချိန်တွယ်ပြီး ရေတွင်ပျော်ဝင်အောင် မွှေနေစဉ် ပြင်းအားမြင့်ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ် ၂၀ မီလီလီတာကို ဖြည်းဖြည်းချင်းထည့်ပါ။ အအေးခံပြီးနောက် ၁၀၀၀ မီလီလီတာဆံ့ ပုလင်းထဲသို့ လောင်းထည့်ပြီး အမှတ်အသားအထိ ရောစပ်ရန် ရေထည့်ပြီး ကောင်းစွာလှုပ်ပါ။ အသုံးမပြုမီ ပိုတက်စီယမ်ဒိုင်ခရိုမိတ် စံပျော်ရည်ဖြင့် ချိန်ညှိပါ။
စံကိုက်ညှိနည်းလမ်း- ပိုတက်စီယမ် ဒိုင်ခရိုမိတ် စံပျော်ရည် ၁၀.၀၀ မီလီလီတာ နှင့် Erlenmeyer flask ၅၀၀ မီလီလီတာကို တိကျစွာစုပ်ယူပါ၊ ရေကို ၁၁၀ မီလီလီတာခန့်အထိ ရောစပ်ပါ၊ ပြင်းအားမြင့် ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ် ၃၀ မီလီလီတာကို ဖြည်းဖြည်းချင်းထည့်ပြီး ရောမွှေပါ။ အအေးခံပြီးနောက် ferroline indicator ပျော်ရည် သုံးစက် (၀.၁၅ မီလီလီတာခန့်) ထည့်ပြီး ferrous ammonium sulfate ဖြင့် titrate လုပ်ပါ။ ပျော်ရည်၏အရောင်သည် အဝါရောင်မှ အပြာရောင်-အစိမ်းရောင်၊ အနီရောင်အညိုရောင်သို့ ပြောင်းလဲသွားပြီး အဆုံးမှတ်ဖြစ်သည်။
C[(NH4)2Fe(SO4)2]=0.2500×10.00/V
ဖော်မြူလာတွင် c—ဖရပ်စ် အမိုးနီယမ် ဆာလဖိတ် စံပျော်ရည်၏ ပါဝင်မှု (mol/L)၊ V—ဖရပ်စ် အမိုးနီယမ် ဆာလဖိတ် စံစမ်းသပ်ရည်၏ ပမာဏ (ml)။
(၄) ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်-ငွေဆာလဖိတ် ပျော်ရည်- ငွေဆာလဖိတ် ၂၅ ဂရမ်ကို ပြင်းအားမြင့်ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ် ၂၅၀၀ မီလီလီတာထဲသို့ ထည့်ပါ။ ၁-၂ ရက်ထားပြီး ပျော်ဝင်စေရန် အခါအားလျော်စွာ လှုပ်ပေးပါ (၂၅၀၀ မီလီလီတာ ဘူးမရှိပါက ပြင်းအားမြင့်ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ် ၅၀၀ မီလီလီတာထဲသို့ ငွေဆာလဖိတ် ၅ ဂရမ်ထည့်ပါ)။
(၅) မာကျူရီဆာလဖိတ်- ပုံဆောင်ခဲ သို့မဟုတ် အမှုန့်။
၄။ မှတ်သားထားရမည့်အချက်များ
(၁) မာကျူရီဆာလဖိတ် 0.4 ဂရမ်ကို အသုံးပြု၍ ရှုပ်ထွေးစေနိုင်သော ကလိုရိုက်အိုင်းယွန်းများ၏ အများဆုံးပမာဏသည် 40mL အထိ ရောက်ရှိနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရေနမူနာ 20.00 mL ကိုယူပါက ရေနမူနာကို အများဆုံးကလိုရိုက်အိုင်းယွန်းပါဝင်မှု 2000 mg/L ဖြင့် ရှုပ်ထွေးစေနိုင်သည်။ ကလိုရိုက်အိုင်းယွန်းပါဝင်မှုနည်းပါက မာကျူရီဆာလဖိတ်-ကလိုရိုက်အိုင်းယွန်း = 10:1 (W/W) ကို ထိန်းသိမ်းရန် မာကျူရီဆာလဖိတ်ကို လျှော့ထည့်နိုင်သည်။ မာကျူရီကလိုရိုက် အနည်းငယ်စုပုံပါက တိုင်းတာမှုကို မထိခိုက်ပါ။
(၂) ရေနမူနာဖယ်ရှားသည့် ပမာဏသည် 10.00-50.00 mL အတွင်း ရှိနိုင်သော်လည်း၊ ကျေနပ်လောက်သော ရလဒ်များ ရရှိရန် reagent ဆေးပမာဏနှင့် ပါဝင်မှုကို လိုက်လျောညီထွေ ချိန်ညှိနိုင်သည်။
(၃) ဓာတုအောက်ဆီဂျင်လိုအပ်ချက် 50mol/L အောက်ရှိသော ရေနမူနာများအတွက် 0.0250mol/L ပိုတက်စီယမ်ဒိုင်ခရိုမိတ် စံပျော်ရည်ဖြစ်သင့်သည်။ ပြန်စက်ကျသည့်အခါ 0.01/L ferrous ammonium sulfate စံပျော်ရည်ကို အသုံးပြုပါ။
(၄) ရေနမူနာကို အပူပေးပြီး ပြန်ထုတ်ပြီးနောက်၊ ပျော်ရည်တွင် ကျန်ရှိသော ပိုတက်စီယမ် ဒိုင်ခရိုမိတ် ပမာဏသည် ထည့်ထားသော အနည်းငယ်ပမာဏ၏ 1/5-4/5 ရှိသင့်သည်။
(၅) ပိုတက်စီယမ် ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဖက်သလိတ် စံသတ်မှတ်ထားသော ပျော်ရည်ကို အသုံးပြု၍ reagent ၏ အရည်အသွေးနှင့် လည်ပတ်မှုနည်းပညာကို စမ်းသပ်သည့်အခါ၊ ပိုတက်စီယမ် ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဖက်သလိတ် တစ်ဂရမ်လျှင် သီအိုရီ CODCr သည် 1.167 ဂရမ်ဖြစ်သောကြောင့်၊ ပိုတက်စီယမ် ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဖက်သလိတ် 0.4251 လီတာနှင့် နှစ်ထပ်ပေါင်းခံရေကို ပျော်ဝင်စေပြီး 1000 မီလီလီတာ ထုထည်ပုလင်းထဲသို့ လောင်းထည့်ကာ နှစ်ထပ်ပေါင်းခံရေဖြင့် အမှတ်အသားအထိ ရောစပ်ပြီး 500 မီလီဂရမ်/လီတာ CODCr စံပျော်ရည် ဖြစ်လာစေသည်။ အသုံးပြုသည့်အခါ အသစ်ပြင်ဆင်ထားသည်။
(6) CODCr ၏ တိုင်းတာမှုရလဒ်များသည် သိသာထင်ရှားသော ကိန်းဂဏန်းသုံးခုကို ထိန်းသိမ်းထားသင့်သည်။
(7) စမ်းသပ်မှုတစ်ခုစီတွင်၊ ferrous ammonium sulfate standard titration solution ကို ချိန်ညှိသင့်ပြီး အခန်းအပူချိန်မြင့်မားနေချိန်တွင် ၎င်း၏ပါဝင်မှုပြောင်းလဲမှုများကို အထူးဂရုပြုသင့်သည်။
၅။ တိုင်းတာမှုအဆင့်များ
(1) ရယူထားသော အဝင်ရေနမူနာနှင့် အထွက်ရေနမူနာကို ညီညာစွာလှုပ်ပါ။
(၂) ၀၊ ၁ နှင့် ၂ နံပါတ်တပ်ထားသော မြေပြင်ပါးစပ် Erlenmeyer ဖန်ပုလင်း ၃ လုံးကိုယူပါ။ Erlenmeyer ဖန်ပုလင်း ၃ လုံးတွင် ဖန်လုံး ၆ လုံးစီထည့်ပါ။
(၃) နံပါတ် ၀ Erlenmeyer flask ထဲသို့ ပေါင်းခံရေ ၂၀ mL ထည့်ပါ။ (အဆီပိုက်ပက်ကို အသုံးပြုပါ။) နံပါတ် ၁ Erlenmeyer flask ထဲသို့ ကျွေးရေနမူနာ ၅ mL ထည့်ပါ။ (၅ mL ပိုက်ပက်ကို အသုံးပြုပြီး ပိုက်ပက်ကို ဆေးကြောပါ။) ပြွန်ကို ၃ ကြိမ် ထည့်ပါ။ ထို့နောက် ပေါင်းခံရေ ၁၅ mL ထည့်ပါ။ (အဆီပိုက်ပက်ကို အသုံးပြုပါ။) နံပါတ် ၂ Erlenmeyer flask ထဲသို့ စွန့်ပစ်ရေနမူနာ ၂၀ mL ထည့်ပါ။ (အဆီပိုက်ပက်ကို အသုံးပြုပြီး ပိုက်ပက်ကို ဝင်လာတဲ့ရေနဲ့ ၃ ကြိမ် ဆေးကြောပါ။)
(၄) Erlenmeyer flasks ၃ ခုလုံးထဲသို့ ပိုတက်စီယမ် ဒိုင်ခရိုမိတ် non-standard solution ၁၀ mL ထည့်ပါ။ (၁၀ mL ပိုတက်စီယမ် ဒိုင်ခရိုမိတ် non-standard solution pipette ကို အသုံးပြုပြီး pipette ၃ ကို ပိုတက်စီယမ် ဒိုင်ခရိုမိတ် non-standard solution ဖြင့် ဆေးကြောပါ။) ဒုတိယအဆင့်။
(၅) Erlenmeyer ပုလင်းများကို အီလက်ထရွန်းနစ် ဘက်စုံသုံး မီးဖိုပေါ်တွင် တင်ပြီးနောက် ရေပိုက်ကို ဖွင့်၍ ကွန်ဒင်ဆာပြွန်ထဲသို့ ရေဖြည့်ပါ (အတွေ့အကြုံအရ ရေပိုက်ကို အလွန်အကျွံ မဖွင့်ပါနှင့်)။
(၆) ကွန်ဒင်ဆာပြွန်၏ အပေါ်ပိုင်းမှ Erlenmeyer ပုလင်းသုံးလုံးထဲသို့ ငွေဆာလဖိတ် ၃၀ မီလီလီတာ (၂၅ မီလီလီတာ သေးငယ်သော တိုင်းတာသည့် ဆလင်ဒါကို အသုံးပြု၍) ထည့်ပြီး Erlenmeyer ပုလင်းသုံးလုံးအား ညီညာစွာ လှုပ်ပါ။
(၇) အီလက်ထရွန်းနစ် ဘက်စုံသုံး မီးဖိုကို ပလပ်ထိုးပါ၊ ဆူပွက်ချိန်မှစ၍ အချိန်ကိုက်ပါ၊ ထို့နောက် ၂ နာရီကြာ အပူပေးပါ။
(၈) အပူပေးပြီးနောက် အီလက်ထရွန်းနစ် ဘက်စုံသုံး မီးဖိုကို ဖြုတ်ပြီး အချိန်အတိုင်းအတာတစ်ခုကြာအောင် အအေးခံပါ (အတွေ့အကြုံပေါ်မူတည်၍ ကြာချိန်)။
(၉) ကွန်ဒင်ဆာပြွန်၏အပေါ်ပိုင်းမှ ပေါင်းခံရေ ၉၀ မီလီလီတာကို Erlenmeyer ပုလင်းသုံးခုထဲသို့ ထည့်ပါ။ (ပေါင်းခံရေထည့်ရသည့် အကြောင်းရင်းများ- ၁။ အမှားအယွင်းများ လျှော့ချရန်အတွက် အပူပေးနေစဉ်အတွင်း ကွန်ဒင်ဆာပြွန်၏ အတွင်းနံရံပေါ်ရှိ ကျန်ရှိနေသော ရေနမူနာကို Erlenmeyer ပုလင်းထဲသို့ စီးဆင်းစေရန် ကွန်ဒင်ဆာပြွန်မှ ရေထည့်ပါ။ ၂။ တီထရေးရှင်းလုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း အရောင်တုံ့ပြန်မှုကို ပိုမိုထင်ရှားစေရန် ပေါင်းခံရေ ပမာဏတစ်ခုကို ထည့်ပါ။)
(10) ပေါင်းခံရေထည့်ပြီးနောက် အပူထွက်လာပါမည်။ Erlenmeyer flask ကိုဖယ်ရှားပြီး အအေးခံပါ။
(11) လုံးဝအေးသွားပြီးနောက်၊ Erlenmeyer ပုလင်းသုံးလုံးတွင် စမ်းသပ် ferrous indicator ၃ စက်စီထည့်ပြီး Erlenmeyer ပုလင်းသုံးလုံးကို ညီညာစွာလှုပ်ပါ။
(12) ဖရပ်စ် အမိုးနီယမ် ဆာလဖိတ်ဖြင့် တိုင်းထရိတ်ပါ။ အရည်၏အရောင်သည် အဝါရောင်မှ အပြာရောင်-စိမ်းရောင်အထိ အဆုံးအမှတ်အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသည်။ (အပြည့်အဝ အလိုအလျောက် ဘူရက်များ အသုံးပြုမှုကို သတိပြုပါ။ တိုင်းထရိတ်ပြီးနောက်၊ နောက် တိုင်းထရိတ်သို့ မဆက်မီ အလိုအလျောက် ဘူရက်၏ အရည်အဆင့်ကို ဖတ်ရှုပြီး အမြင့်ဆုံးအဆင့်သို့ မြှင့်တင်ရန် မမေ့ပါနှင့်)။
(13) ဖတ်ရှုမှုများကို မှတ်တမ်းတင်ပြီး ရလဒ်များကို တွက်ချက်ပါ။
၂။ ဇီဝဓာတုဗေဒ အောက်ဆီဂျင် လိုအပ်ချက် (BOD5) ကို ဆုံးဖြတ်ခြင်း
အိမ်သုံးမိလ္လာနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး စွန့်ပစ်ရေများတွင် အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများစွာ ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့သည် ရေကိုညစ်ညမ်းစေသောအခါ၊ ဤအော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများသည် ရေထဲတွင် ပြိုကွဲသွားသောအခါ ပျော်ဝင်နေသော အောက်ဆီဂျင်ပမာဏကို များစွာစားသုံးပြီး ရေထဲတွင် အောက်ဆီဂျင်မျှတမှုကို ဖျက်ဆီးပြီး ရေအရည်အသွေးကို ယိုယွင်းစေသည်။ ရေများတွင် အောက်ဆီဂျင်ချို့တဲ့ခြင်းသည် ငါးများနှင့် အခြားရေနေသတ္တဝါများကို သေဆုံးစေသည်။
ရေထုထည်များတွင်ပါဝင်သော အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများ၏ ဖွဲ့စည်းမှုသည် ရှုပ်ထွေးပြီး ၎င်းတို့၏ အစိတ်အပိုင်းများကို တစ်ခုချင်းစီ ဆုံးဖြတ်ရန် ခက်ခဲပါသည်။ လူများသည် ရေတွင် အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများ စားသုံးသော အောက်ဆီဂျင်ကို အချို့သောအခြေအနေများအောက်တွင် အသုံးပြု၍ ရေတွင် အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများ ပါဝင်မှုကို သွယ်ဝိုက်သောနည်းဖြင့် ကိုယ်စားပြုလေ့ရှိသည်။ ဇီဝဓာတုအောက်ဆီဂျင် လိုအပ်ချက်သည် ဤအမျိုးအစား၏ အရေးကြီးသော အညွှန်းကိန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဇီဝဓာတုအောက်ဆီဂျင်လိုအပ်ချက်ကို တိုင်းတာသည့် ဂန္ထဝင်နည်းလမ်းမှာ dilution inoculation နည်းလမ်းဖြစ်သည်။
ဇီဝဓာတုအောက်ဆီဂျင်လိုအပ်ချက်ကို တိုင်းတာရန်အတွက် ရေနမူနာများကို စုဆောင်းပြီးသည်နှင့် ပုလင်းများထဲတွင် ဖြည့်ပြီး လုံအောင်ပိတ်သင့်သည်။ ၀-၄ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်တွင် သိမ်းဆည်းပါ။ ယေဘုယျအားဖြင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုကို ၆ နာရီအတွင်း ပြုလုပ်သင့်သည်။ အဝေးပြေးသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လိုအပ်ပါက။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ သိုလှောင်ချိန်သည် ၂၄ နာရီထက် မပိုစေရ။
၁။ နည်းလမ်းမူ
ဇီဝဓာတုအောက်ဆီဂျင်လိုအပ်ချက်ဆိုသည်မှာ သတ်မှတ်ထားသောအခြေအနေများအောက်တွင် ရေထဲတွင် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်တိုးစေနိုင်သော အရာအချို့၊ အထူးသဖြင့် အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများကို ပြိုကွဲစေသော အဏုဇီဝပိုးမွှားများ၏ ဇီဝဓာတုဗေဒလုပ်ငန်းစဉ်တွင် သုံးစွဲသော ပျော်ဝင်အောက်ဆီဂျင်ပမာဏကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဇီဝဓာတ်တိုးခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုလုံးသည် အချိန်ကြာမြင့်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၂၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်တွင် ပြုစုပျိုးထောင်သောအခါ လုပ်ငန်းစဉ်ပြီးမြောက်ရန် ရက်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်ကြာသည်။ လက်ရှိတွင် ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပတွင် ၂၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်နှင့် အနုတ် ၁ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်တွင် ၅ ရက်ကြာ ပြုစုပျိုးထောင်ရန်နှင့် ပြုစုပျိုးထောင်ခြင်းမပြုမီနှင့် ပြုလုပ်ပြီးနောက် နမူနာ၏ ပျော်ဝင်အောက်ဆီဂျင်ကို တိုင်းတာရန် ယေဘုယျအားဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။ နှစ်ခုကြား ကွာခြားချက်မှာ အောက်ဆီဂျင် မီလီဂရမ်/လီတာဖြင့် ဖော်ပြထားသော BOD5 တန်ဖိုးဖြစ်သည်။
မျက်နှာပြင်ရေအချို့နှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး ရေဆိုးအများစုအတွက် အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများစွာပါဝင်သောကြောင့် ၎င်း၏ပါဝင်မှုကို လျှော့ချရန်နှင့် လုံလောက်သောပျော်ဝင်အောက်ဆီဂျင်ကိုသေချာစေရန် ပိုးမွှားမွေးမြူခြင်းနှင့် တိုင်းတာခြင်းမပြုမီ ရောစပ်ရန်လိုအပ်သည်။ ပိုးမွှားတွင်စားသုံးသော ပျော်ဝင်အောက်ဆီဂျင်သည် 2 mg/L ထက်ပို၍ရှိပြီး ကျန်ပျော်ဝင်အောက်ဆီဂျင်သည် 1 mg/L ထက်ပို၍ရှိသင့်သည်။
ရေနမူနာကို ရောစပ်ပြီးနောက် ပျော်ဝင်နေသော အောက်ဆီဂျင် လုံလောက်စွာရှိကြောင်း သေချာစေရန်အတွက်၊ ရောစပ်ထားသောရေကို လေဖြင့် လေထုထဲ ထည့်ထားလေ့ရှိသောကြောင့် ရောစပ်ထားသောရေတွင် ပျော်ဝင်နေသော အောက်ဆီဂျင်သည် ပြည့်ဝလုနီးပါးဖြစ်နေပါသည်။ အဏုဇီဝများ ကြီးထွားမှုကို သေချာစေရန်အတွက် ရောစပ်ထားသောရေထဲသို့ အော်ဂဲနစ်မဟုတ်သော အာဟာရဓာတ်များနှင့် ကြားခံပစ္စည်းများ ပမာဏတစ်ခုကိုလည်း ထည့်သင့်သည်။
အက်ဆစ်ဓာတ်ပါသော ရေဆိုး၊ အယ်ကာလိုင်း ရေဆိုး၊ အပူချိန်မြင့် ရေဆိုး သို့မဟုတ် ကလိုရင်းဓာတ်ပါဝင်သော ရေဆိုး အပါအဝင် အဏုဇီဝပိုးမွှား အနည်းငယ်သာ သို့မဟုတ် လုံးဝမရှိသော စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး ရေဆိုးများအတွက်၊ ရေဆိုးထဲတွင် အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများကို ပြိုကွဲစေနိုင်သော အဏုဇီဝပိုးမွှားများ ထည့်သွင်းရန် BOD5 ကို တိုင်းတာသည့်အခါ ပိုးသတ်ဆေးထိုးခြင်း ပြုလုပ်သင့်သည်။ ယေဘုယျ အိမ်သုံးရေဆိုးများတွင် အဏုဇီဝပိုးမွှားများက ပြိုကွဲရန်ခက်ခဲသော အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများ ပုံမှန်အမြန်နှုန်းဖြင့် ရှိနေသည့်အခါ သို့မဟုတ် အဆိပ်အတောက်များသော ပစ္စည်းများ ပါဝင်သည့်အခါ၊ အိမ်သုံးအဏုဇီဝပိုးမွှားများကို ရေနမူနာထဲသို့ ထည့်သွင်း၍ ကူးစက်စေသင့်သည်။ ဤနည်းလမ်းသည် BOD5 2 mg/L ထက် ပိုများသော သို့မဟုတ် ညီမျှသော ရေနမူနာများကို ဆုံးဖြတ်ရန်အတွက် သင့်လျော်ပြီး အများဆုံးပမာဏသည် 6000 mg/L ထက် မပိုပါ။ ရေနမူနာ၏ BOD5 သည် 6000 mg/L ထက် ပိုများသောအခါ၊ ရေရောစပ်ခြင်းကြောင့် အမှားအယွင်းအချို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။
၂။ တူရိယာများ
(၁) အပူချိန်တည်ငြိမ်သော မွေးမြူရေးစက်
(၂) ၅-၂၀ လီတာ ကျဉ်းမြောင်းသော ဖန်ပုလင်း။
(၃) ၁၀၀၀——၂၀၀၀ မီလီလီတာ တိုင်းတာသည့် ဆလင်ဒါ
(၄) ဖန်မွှေတံ- တံ၏အရှည်သည် အသုံးပြုသောတိုင်းတာသည့်ဆလင်ဒါ၏အမြင့်ထက် ၂၀၀ မီလီမီတာပိုရှည်ရမည်။ တိုင်းတာသည့်ဆလင်ဒါ၏အောက်ခြေထက် အချင်းသေးငယ်ပြီး အပေါက်ငယ်များစွာရှိသော မာကျောသောရော်ဘာပြားကို တံ၏အောက်ခြေတွင် တပ်ဆင်ထားသည်။
(၅) ပျော်ဝင်အောက်ဆီဂျင်ပုလင်း- ၂၅၀ မီလီလီတာမှ ၃၀၀ မီလီလီတာအတွင်း၊ ရေပေးဝေမှုကို ပိတ်ရန်အတွက် ဖန်အဖုံးနှင့် ခေါင်းလောင်းပုံသဏ္ဍာန် ပါးစပ်ပါရှိသည်။
(6) ရေနမူနာများယူရန်နှင့် အပျော့ရည်ထည့်ရန်အတွက် အသုံးပြုသော Siphon။
၃။ ဓာတ်ကူပစ္စည်းများ
(၁) ဖော့စဖိတ် ဘာဖာ ပျော်ရည်- ရေထဲတွင် ပိုတက်စီယမ် ဒိုင်ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဖော့စဖိတ် ၈.၅ ဂရမ်၊ ဒိုင်ပိုတက်စီယမ် ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဖော့စဖိတ် ၂၁.၇၅ ဂရမ်၊ ဆိုဒီယမ် ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဖော့စဖိတ် ဟက်ပတာဟိုက်ဒရိတ် ၃၃.၄ ဂရမ် နှင့် အမိုးနီယမ် ကလိုရိုက် ၁.၇ ဂရမ်တို့ကို ပျော်ဝင်စေပြီး ၁၀၀၀ မီလီလီတာအထိ ရောစပ်ပါ။ ဤပျော်ရည်၏ pH သည် ၇.၂ ဖြစ်သင့်သည်။
(၂) မဂ္ဂနီဆီယမ် ဆာလဖိတ် ပျော်ရည်- မဂ္ဂနီဆီယမ် ဆာလဖိတ် ဟက်ပတာဟိုက်ဒရိတ် ၂၂.၅ ဂရမ်ကို ရေတွင် ပျော်ဝင်စေပြီး ၁၀၀၀ မီလီလီတာအထိ ရောစပ်ပါ။
(၃) ကယ်လ်စီယမ်ကလိုရိုက် ပျော်ရည်- ရေဓာတ်ကင်းသော ကယ်လ်စီယမ်ကလိုရိုက် ၂၇.၅% ကို ရေတွင် ပျော်ဝင်စေပြီး ၁၀၀၀ မီလီလီတာအထိ ရောစပ်ပါ။
(၄) ဖယ်ရစ်ကလိုရိုက် ပျော်ရည်- ရေတွင် ဖယ်ရစ်ကလိုရိုက် ဟက်ဆာဟိုက်ဒရိတ် ၀.၂၅ ဂရမ်ကို ပျော်ဝင်စေပြီး ၁၀၀၀ မီလီလီတာအထိ ရောစပ်ပါ။
(၅) ဟိုက်ဒရိုကလိုရစ်အက်ဆစ် ပျော်ရည်- ဟိုက်ဒရိုကလိုရစ်အက်ဆစ် ၄၀ မီလီလီတာကို ရေတွင် ပျော်ဝင်စေပြီး ၁၀၀၀ မီလီလီတာအထိ ရောစပ်ပါ။
(၆) ဆိုဒီယမ်ဟိုက်ဒရောက်ဆိုဒ် ပျော်ရည်- ဆိုဒီယမ်ဟိုက်ဒရောက်ဆိုဒ် ၂၀ ဂရမ်ကို ရေတွင်ပျော်ဝင်စေပြီး ၁၀၀၀ မီလီလီတာအထိ ရောစပ်ပါ။
(၇) ဆိုဒီယမ်ဆာလဖိုက် ပျော်ရည်- ဆိုဒီယမ်ဆာလဖိုက် 1.575 ဂရမ်ကို ရေတွင်ဖျော်ပြီး 1000 မီလီလီတာအထိ ရောစပ်ပါ။ ဤပျော်ရည်သည် မတည်မငြိမ်ဖြစ်ပြီး နေ့စဉ်ပြင်ဆင်ရန် လိုအပ်ပါသည်။
(၈) ဂလူးကို့စ်-ဂလူးတမစ်အက်ဆစ် စံပျော်ရည်- ဂလူးကို့စ်နှင့် ဂလူးတမစ်အက်ဆစ်ကို ၁၀၃ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်တွင် ၁ နာရီကြာ အခြောက်ခံပြီးနောက်၊ ၁၅၀ မီလီလီတာစီကို ချိန်တွယ်ပြီး ရေတွင်ပျော်ဝင်စေကာ ၁၀၀၀ မီလီလီတာ ထုထည်ရှိသော ပုလင်းထဲသို့ လောင်းထည့်ပြီး အမှတ်အသားအထိ ရောစပ်ကာ ညီညာစွာ ရောမွှေပါ။ အသုံးမပြုမီ ဤစံပျော်ရည်ကို ပြင်ဆင်ပါ။
(၉) အပျော့ရည်- အပျော့ရည်၏ pH တန်ဖိုးသည် 7.2 ဖြစ်သင့်ပြီး ၎င်း၏ BOD5 သည် 0.2ml/L ထက်နည်းသင့်သည်။
(10) ပိုးသတ်ဆေးရည်- ယေဘုယျအားဖြင့် အိမ်သုံးမိလ္လာရေကို အသုံးပြုပြီး အခန်းအပူချိန်တွင် နေ့ရောညပါထားပြီး အပေါ်ယံအရည်ကို အသုံးပြုသည်။
(၁၁) ပိုးသတ်ဆေးရည်ဖျော်ရန်- ပိုးသတ်ဆေးရည်ကို သင့်လျော်သောပမာဏယူပြီး ဖျော်ရန်ရေထဲသို့ထည့်ကာ သမအောင်ရောမွှေပါ။ ဖျော်ရန်ရေတစ်လီတာလျှင် ထည့်သောပိုးသတ်ဆေးရည်ပမာဏမှာ အိမ်သုံးမိလ္လာရေ ၁-၁၀ မီလီလီတာ သို့မဟုတ် မြေဆီလွှာမှ ထွက်လာသောအရည် ၂၀-၃၀ မီလီလီတာဖြစ်သည်။ ပိုးသတ်ဆေးရည်ဖျော်ရန်ရေ၏ pH တန်ဖိုးမှာ ၇.၂ ဖြစ်သင့်သည်။ BOD တန်ဖိုးမှာ ၀.၃-၁.၀ မီလီဂရမ်/လီတာကြားရှိသင့်သည်။ ပိုးသတ်ဆေးရည်ဖျော်ရန်ရေကို ပြင်ဆင်ပြီးသည်နှင့် ချက်ချင်းအသုံးပြုသင့်သည်။
၄။ တွက်ချက်မှု
၁။ ရေနမူနာများကို ရောစပ်ခြင်းမရှိဘဲ တိုက်ရိုက်မွေးမြူခြင်း
BOD5 (မီလီဂရမ်/လီတာ)=C1-C2
ဖော်မြူလာတွင်- C1—— ပြုစုပျိုးထောင်ခြင်းမပြုမီ ရေနမူနာ၏ ပျော်ဝင်အောက်ဆီဂျင်ပါဝင်မှု (mg/L)။
C2—ရေနမူနာကို ၅ ရက်ကြာ ပြုစုပြီးနောက် ကျန်ရှိနေသော ပျော်ဝင်အောက်ဆီဂျင် ပါဝင်မှု (mg/L)။
၂။ ရောစပ်ပြီးနောက် မွေးမြူထားသော ရေနမူနာများ
BOD5 (မီလီဂရမ်/လီတာ) = [(C1-C2)—(B1-B2)f1]∕f2
ဖော်မြူလာတွင်- C1—— ပြုစုပျိုးထောင်ခြင်းမပြုမီ ရေနမူနာ၏ ပျော်ဝင်အောက်ဆီဂျင်ပါဝင်မှု (mg/L)။
C2—ရေနမူနာကို ၅ ရက်ကြာ ပျိုးထောင်ပြီးနောက် ကျန်ရှိနေသော ပျော်ဝင်အောက်ဆီဂျင်ပါဝင်မှု (mg/L)။
B1——မျိုးပွားခြင်းမပြုမီ ပျော်ဝင်နေသော အောက်ဆီဂျင်ပါဝင်မှု (မီလီဂရမ်/လီတာ)၊
B2——ပျိုးထောင်ပြီးနောက် ပျော်ဝင်နေသော အောက်ဆီဂျင်ပါဝင်မှု (mg/L)။
f1—— ယဉ်ကျေးမှုအလတ်စားတွင် ပျော်ဝင်စေသောရေ (သို့မဟုတ် ကူးစက်စေသော ပျော်ဝင်စေသောရေ) ၏ အချိုးအစား။
f2——ယဉ်ကျေးမှုအလတ်စားတွင် ရေနမူနာအချိုးအစား။
B1——ပျိုးထောင်ခြင်းမပြုမီ ပျော်ဝင်နေသောအောက်ဆီဂျင်။
B2——စိုက်ပျိုးပြီးနောက် ရောစပ်ထားသောရေ၏ ပျော်ဝင်အောက်ဆီဂျင်။
f1——ယဉ်ကျေးမှုအလတ်စားတွင် ရောစပ်ထားသောရေအချိုးအစား။
f2——ယဉ်ကျေးမှုအလတ်စားတွင် ရေနမူနာအချိုးအစား။
မှတ်ချက်- f1 နှင့် f2 တွက်ချက်မှု- ဥပမာအားဖြင့်၊ ယဉ်ကျေးမှုအလတ်စား၏ ရောစပ်အချိုးသည် 3% ဖြစ်ပါက၊ ဆိုလိုသည်မှာ ရေနမူနာ၏ 3 ပုံနှင့် ရောစပ်ထားသောရေ 97 ပုံဖြစ်လျှင် f1=0.97 နှင့် f2=0.03 ဖြစ်သည်။
၅။ မှတ်သားထားရမည့်အချက်များ
(၁) ရေရှိ အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများ၏ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်တိုးခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်ကို အဆင့်နှစ်ဆင့်ခွဲခြားနိုင်သည်။ ပထမအဆင့်မှာ အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများရှိ ကာဗွန်နှင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင်တို့ကို အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်တိုးခြင်းဖြစ်ပြီး ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်နှင့် ရေကို ထုတ်လုပ်သည်။ ဤအဆင့်ကို ကာဗွန်ဓာတ်တိုးခြင်းအဆင့်ဟုခေါ်သည်။ ၂၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်တွင် ကာဗွန်ဓာတ်တိုးခြင်းအဆင့်ကို ပြီးမြောက်ရန် ရက် ၂၀ ခန့်ကြာသည်။ ဒုတိယအဆင့်တွင် နိုက်ထရိုဂျင်ပါဝင်သောပစ္စည်းများနှင့် နိုက်ထရိုဂျင်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို နိုက်ထရိုက်နှင့် နိုက်ထရိတ်အဖြစ် ဓာတ်တိုးစေပြီး နိုက်ထရိုက်ဖွဲ့စည်းခြင်းအဆင့်ဟုခေါ်သည်။ ၂၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်တွင် နိုက်ထရိုက်ဖွဲ့စည်းခြင်းအဆင့်ကို ပြီးမြောက်ရန် ရက် ၁၀၀ ခန့်ကြာသည်။ ထို့ကြောင့် ရေနမူနာများ၏ BOD5 ကို တိုင်းတာသောအခါ နိုက်ထရိုက်ဖွဲ့စည်းခြင်းသည် ယေဘုယျအားဖြင့် အရေးမပါလှပါ သို့မဟုတ် လုံးဝမဖြစ်ပေါ်ပါ။ သို့သော် ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ သန့်စင်ရေးတိုင်ကီမှ စွန့်ပစ်ရေတွင် နိုက်ထရိုက်ဖွဲ့စည်းခြင်းဘက်တီးရီးယားများစွာပါဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် BOD5 ကို တိုင်းတာသောအခါ နိုက်ထရိုဂျင်ပါဝင်သော ဒြပ်ပေါင်းအချို့၏ အောက်ဆီဂျင်လိုအပ်ချက်လည်း ပါဝင်သည်။ ထိုကဲ့သို့သော ရေနမူနာများအတွက် နိုက်ထရိုက်ဖွဲ့စည်းခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်ကို တားဆီးရန် နိုက်ထရိုက်ဖွဲ့စည်းခြင်း တားဆီးပစ္စည်းများကို ထည့်သွင်းနိုင်သည်။ ဤရည်ရွယ်ချက်အတွက်၊ TCMP ပြုလုပ်ရန်အတွက် 500 mg/L ပါဝင်မှုရှိသော propylene thiourea 1 ml သို့မဟုတ် ဆိုဒီယမ်ကလိုရိုက်ပေါ်တွင် ပုံသေဖြစ်သော 2-chlorozone-6-trichloromethyldine ပမာဏအချို့ကို ရေနမူနာတစ်လီတာစီသို့ ထည့်နိုင်သည်။ TCMP ပြုလုပ်ရန်အတွက် ရောစပ်ထားသောရေနမူနာတွင် ပါဝင်မှုမှာ 0.5 mg/L ခန့်ဖြစ်သည်။
(၂) ဖန်ခွက်များကို သေချာစွာ သန့်စင်ဆေးကြောသင့်သည်။ ဦးစွာ ဆပ်ပြာဖြင့် စိမ်ပြီး သန့်စင်ပါ၊ ထို့နောက် ဟိုက်ဒရိုကလိုရစ်အက်ဆစ်ကို ပျော့အောင်စိမ်ပါ၊ နောက်ဆုံးတွင် ရေပိုက်ခေါင်းရေနှင့် ပေါင်းခံရေဖြင့် ဆေးကြောပါ။
(၃) ပိုးသတ်ဆေးရည်၏ အရည်အသွေးအပြင် ဓာတ်ခွဲခန်းနည်းပညာရှင်၏ လည်ပတ်မှုအဆင့်ကို စစ်ဆေးရန်အတွက် ဂလူးကို့စ်-ဂလူးတမစ်အက်ဆစ် စံပျော်ရည် 20 ml ကို ပိုးသတ်ဆေးရည်နှင့် 1000 ml အထိ ရောစပ်ပြီး BOD5 တိုင်းတာရန် အဆင့်များကို လိုက်နာပါ။ တိုင်းတာထားသော BOD5 တန်ဖိုးသည် 180-230 mg/L အကြား ရှိသင့်သည်။ မဟုတ်ပါက ပိုးသတ်ဆေးရည်၏ အရည်အသွေး၊ ရောစပ်ရေ သို့မဟုတ် လည်ပတ်မှုနည်းစနစ်များတွင် ပြဿနာတစ်စုံတစ်ရာ ရှိမရှိ စစ်ဆေးပါ။
(၄) ရေနမူနာ၏ dilution factor ၁၀၀ ဆ ကျော်လွန်သွားသောအခါ၊ ၎င်းကို volumetric flask ထဲတွင် ရေဖြင့် ဦးစွာ dissolve လုပ်ပြီးနောက် သင့်လျော်သော ပမာဏကို နောက်ဆုံး dilution culture အတွက် ယူသင့်သည်။
၃။ ဆိုင်းငံ့ထားသော အစိုင်အခဲများ (SS) ကို ဆုံးဖြတ်ခြင်း
ဆိုင်းငံ့ထားသော အစိုင်အခဲများသည် ရေတွင် မပျော်ဝင်သေးသော အစိုင်အခဲ ပမာဏကို ကိုယ်စားပြုသည်။
၁။ နည်းလမ်းမူ
တိုင်းတာမှုမျဉ်းကွေးကို ထည့်သွင်းထားပြီး သတ်မှတ်ထားသော လှိုင်းအလျားတွင် နမူနာ၏ absorbance ကို တိုင်းတာမည့် parameter ၏ concentration တန်ဖိုးအဖြစ် ပြောင်းလဲကာ LCD မျက်နှာပြင်တွင် ပြသထားသည်။
၂။ တိုင်းတာမှုအဆင့်များ
(1) ရယူထားသော အဝင်ရေနမူနာနှင့် အထွက်ရေနမူနာကို ညီညာစွာလှုပ်ပါ။
(၂) ကာလိုရီမက်ထရစ်ပြွန် ၁ ခုကိုယူပြီး ဝင်လာသောရေနမူနာ ၂၅ မီလီလီတာထည့်ပြီးနောက် ပေါင်းခံရေကို အမှတ်အသားအထိထည့်ပါ (ဝင်လာသောရေ SS သည် များပြားသောကြောင့်၊ ရောစပ်မထားပါက ဆိုင်းငံ့ထားသော အစိုင်အခဲစမ်းသပ်ကိရိယာ၏ အများဆုံးကန့်သတ်ချက်ကို ကျော်လွန်သွားနိုင်သောကြောင့်) ရလဒ်များ မမှန်ကန်ပါ။ ဟုတ်ပါတယ်၊ ဝင်လာသောရေ၏ နမူနာယူမှုပမာဏသည် ပုံသေမဟုတ်ပါ။ ဝင်လာသောရေသည် အလွန်ညစ်ပတ်နေပါက ၁၀ မီလီလီတာယူပြီး ပေါင်းခံရေကို ချိန်ခွင်သို့ထည့်ပါ။
(၃) ဆိုင်းငံ့ထားသော အစိုင်အခဲစမ်းသပ်ကိရိယာကိုဖွင့်ပါ၊ cuvette ကဲ့သို့သော ဘူးငယ်၏ ၂/၃ သို့ ပေါင်းခံရေထည့်ပါ၊ အပြင်ဘက်နံရံကို အခြောက်ခံပါ၊ လှုပ်ခါနေစဉ် ရွေးချယ်ရေးခလုတ်ကို နှိပ်ပါ၊ ထို့နောက် ဆိုင်းငံ့ထားသော အစိုင်အခဲစမ်းသပ်ကိရိယာကို အမြန်ထည့်ပါ၊ ထို့နောက် စာဖတ်ခလုတ်ကို နှိပ်ပါ။ သုညမဟုတ်ပါက ကိရိယာကို ရှင်းလင်းရန် clear ခလုတ်ကို နှိပ်ပါ (တစ်ကြိမ်သာ တိုင်းတာပါ)။
(၄) ဝင်ရောက်လာသောရေကို SS တိုင်းထွာပါ- ဝင်ရောက်လာသောရေနမူနာကို colorimetric ပြွန်ထဲသို့ လောင်းထည့်ပြီး သုံးကြိမ်ဆေးကြောပါ၊ ထို့နောက် ဝင်ရောက်လာသောရေနမူနာကို ၂/၃ တွင်ထည့်ပါ၊ အပြင်ဘက်နံရံကို အခြောက်ခံပါ၊ ထို့နောက် လှုပ်ခါနေစဉ် ရွေးချယ်ခလုတ်ကို နှိပ်ပါ။ ထို့နောက် ၎င်းကို suspended solids tester ထဲသို့ အမြန်ထည့်ပါ၊ ထို့နောက် ဖတ်ရှုခလုတ်ကို နှိပ်ပါ၊ သုံးကြိမ်တိုင်းတာပြီး ပျမ်းမျှတန်ဖိုးကို တွက်ချက်ပါ။
(၅) ရေပမာဏကို တိုင်းတာပါ- ရေနမူနာကို ညီညာစွာလှုပ်ပြီး ဘူးငယ်လေးကို သုံးကြိမ်ဆေးကြောပါ... (နည်းလမ်းမှာ အထက်ပါနည်းလမ်းနှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်)
၃။ တွက်ချက်မှု
အဝင်ရေ SS ၏ ရလဒ်မှာ- ရောစပ်အချိုး * တိုင်းတာထားသော အဝင်ရေနမူနာဖတ်ရှုမှုဖြစ်သည်။ အထွက်ရေ SS ၏ ရလဒ်မှာ တိုင်းတာထားသော ရေနမူနာကို ကိရိယာဖြင့် ဖတ်ရှုခြင်း ဖြစ်သည်။
၄။ စုစုပေါင်းဖော့စဖရပ်စ် (TP) ကို ဆုံးဖြတ်ခြင်း
၁။ နည်းလမ်းမူ
အက်ဆစ်ဓာတ်ပါဝင်မှုအခြေအနေများအောက်တွင်၊ အော်သိုဖော့စဖိတ်သည် အမိုးနီယမ် မိုလစ်ဒိတ်နှင့် ပိုတက်စီယမ် အန်တီမိုနိုင်း တာထရိတ်တို့နှင့် ဓာတ်ပြုပြီး ဖော့စဖိုမိုလစ်ဒီနမ် ဟီတာရိုပိုလီ အက်ဆစ်ကို ဖွဲ့စည်းပေးပြီး ၎င်းကို လျှော့ချပေးသည့် အေးဂျင့် အက်စ်ကောဘစ်အက်ဆစ်ဖြင့် လျှော့ချကာ အပြာရောင်ဒြပ်ပေါင်းတစ်ခု ဖြစ်လာပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ဖော့စဖိုမိုလစ်ဒီနမ် အပြာရောင်နှင့် ပေါင်းစပ်လေ့ရှိသည်။
ဤနည်းလမ်း၏ အနည်းဆုံး တွေ့ရှိနိုင်သော ပါဝင်မှုမှာ 0.01 mg/L (စုပ်ယူမှု A=0.01 နှင့် ကိုက်ညီသော ပါဝင်မှု) ဖြစ်ပြီး၊ ဆုံးဖြတ်ချက်၏ အထက်ကန့်သတ်ချက်မှာ 0.6 mg/L ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို မြေအောက်ရေ၊ အိမ်သုံးမိလ္လာရေနှင့် နေ့စဉ်ဓာတုပစ္စည်းများ၊ ဖော့စဖိတ်ဓာတ်မြေဩဇာများ၊ စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး သတ္တုမျက်နှာပြင် ဖော့စဖိတ်ကုသမှု၊ ပိုးသတ်ဆေးများ၊ သံမဏိ၊ ကိုကင်းနှင့် အခြားစက်မှုလုပ်ငန်းများမှ ရရှိသော မြေအောက်ရေ၊ အိမ်သုံးမိလ္လာရေနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး စွန့်ပစ်ရေများတွင် အော်သိုဖော့စဖိတ်ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရာတွင် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
၂။ တူရိယာများ
ရောင်စဉ်တိုင်းကိရိယာ
၃။ ဓာတ်ကူပစ္စည်းများ
(၁)၁+၁ ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်။
(၂) ၁၀% (m/V) အက်စ်ကောဘစ်အက်ဆစ် ပျော်ရည်- အက်စ်ကောဘစ်အက်ဆစ် ၁၀ ဂရမ်ကို ရေတွင်ဖျော်ပြီး ၁၀၀ မီလီလီတာအထိ ရောစပ်ပါ။ ပျော်ရည်ကို အညိုရောင်ဖန်ပုလင်းထဲတွင် သိမ်းဆည်းထားပြီး အေးသောနေရာတွင် ရက်သတ္တပတ်အတော်ကြာအောင် တည်တံ့နေပါသည်။ အရောင်သည် အဝါရောင်ပြောင်းသွားပါက စွန့်ပစ်ပြီး ရောမွှေပါ။
(၃) မိုလစ်ဒိတ် ပျော်ရည်- ရေ ၁၀၀ မီလီလီတာတွင် အမိုးနီယမ် မိုလစ်ဒိတ် ၁၃ ဂရမ် [(NH4)6Mo7O24˙4H2O] ပျော်ရည်ကို ပျော်ရည်အဖြစ် အသုံးပြုပါ။ ရေ ၁၀၀ မီလီလီတာတွင် ပိုတက်စီယမ် အန်တီမိုနိုင်း တာထရိတ် ၀.၃၅ ဂရမ် [K(SbO)C4H4O6˙1/2H2O] ပျော်ရည်ကို အဆက်မပြတ် မွှေပေးခြင်းဖြင့် အမိုးနီယမ် မိုလစ်ဒိတ် ပျော်ရည်ကို ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ် ၃၀၀ မီလီလီတာ (၁+၁) ထဲသို့ ဖြည်းဖြည်းချင်းထည့်ကာ ပိုတက်စီယမ် အန်တီမိုနီ တာထရိတ် ပျော်ရည်ကို ထည့်ပြီး ညီညာစွာ ရောမွှေပါ။ အေးသောနေရာတွင် အညိုရောင်ဖန်ပုလင်းများထဲတွင် ဓါတ်ကူပစ္စည်းများကို သိမ်းဆည်းပါ။ အနည်းဆုံး ၂ လ တည်ငြိမ်အောင် သိမ်းဆည်းပါ။
(၄) turbidity-color compensation solution- (1+1) ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ် နှစ်ဆနှင့် 10% (m/V) ascorbic acid solution တစ်ဆ ရောမွှေပါ။ ဤ solution ကို ထိုနေ့တွင်ပင် ပြင်ဆင်ပါ။
(၅) ဖော့စဖိတ်အရည်ပျော်ရည်- ပိုတက်စီယမ် ဒိုင်ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဖော့စဖိတ် (KH2PO4) ကို ၁၁၀°C တွင် ၂ နာရီကြာ အခြောက်ခံပြီး desiccator ထဲတွင် အအေးခံပါ။ ၀.၂၁၇ ဂရမ်ကို ချိန်တွယ်ပြီး ရေတွင် ပျော်ဝင်စေကာ ၁၀၀၀ မီလီလီတာ ပမာဏရှိသော ဖန်ပုလင်းထဲသို့ ထည့်ပါ။ (၁+၁) ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ် ၅ မီလီလီတာ ထည့်ပြီး အမှတ်အသားအထိ ရေနှင့် ရောစပ်ပါ။ ဤအရည်တွင် တစ်မီလီလီတာလျှင် ဖော့စဖရပ်စ် ၅၀.၀ မိုက်ခရိုဂရမ် ပါဝင်သည်။
(၆) ဖော့စဖိတ် စံပျော်ရည်- ဖော့စဖိတ်စတော့ရည် ၁၀.၀၀ မီလီလီတာကို ၂၅၀ မီလီလီတာ ပမာဏရှိသော ပုလင်းထဲသို့ ထည့်ပြီး ရေဖြင့် အမှတ်အသားအထိ ရောစပ်ပါ။ ဤပျော်ရည်တွင် တစ်မီလီလီတာလျှင် ဖော့စဖရပ်စ် ၂.၀၀ မိုက်ခရိုဂရမ် ပါဝင်သည်။ ချက်ချင်းအသုံးပြုရန် ပြင်ဆင်ထားသည်။
၄။ တိုင်းတာမှုအဆင့်များ (ဝင်ပေါက်နှင့် ထွက်ပေါက်ရေနမူနာများကိုသာ ဥပမာအဖြစ် တိုင်းတာခြင်း)
(၁) ရယူထားသော အဝင်ရေနမူနာနှင့် အထွက်ရေနမူနာကို ကောင်းစွာလှုပ်ပါ (ဇီဝဓာတုဗေဒရေကန်မှယူထားသော ရေနမူနာကို ကောင်းစွာလှုပ်ပြီး အပေါ်ယံအရည်ကို စုပ်ယူရန် အချိန်အတော်ကြာထားရမည်)။
(၂) အပိတ်ခံထားရသော စကေးပြွန် ၃ ခုကိုယူ၍ ပထမအပိတ်ခံထားရသော စကေးပြွန်ထဲသို့ ပေါင်းခံရေကို အပေါ်စကေးမျဉ်းအထိထည့်ပါ။ ဒုတိယအပိတ်ခံထားရသော စကေးပြွန်ထဲသို့ ရေနမူနာ ၅ မီလီလီတာထည့်ပြီး အပေါ်စကေးမျဉ်းအထိ ပေါင်းခံရေကိုထည့်ပါ။ တတိယအပိတ်ခံထားရသော စကေးပြွန် Brace plug graduated tube
ဟိုက်ဒရိုကလိုရစ်အက်ဆစ်ထဲတွင် ၂ နာရီစိမ်ပါ သို့မဟုတ် ဖော့စဖိတ်မပါဝင်သော ဆပ်ပြာဖြင့် ပွတ်တိုက်ပါ။
(၃) စုပ်ယူထားသော မိုလစ်ဒင်နမ် အပြာရောင် ဆိုးဆေးကို ဖယ်ရှားရန် အသုံးပြုပြီးနောက် cuvette ကို နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်ပျော့ သို့မဟုတ် ခရိုမစ်အက်ဆစ် ဆေးကြောရည်တွင် ခဏစိမ်ထားသင့်သည်။
၅။ စုစုပေါင်းနိုက်ထရိုဂျင် (TN) ကို ဆုံးဖြတ်ခြင်း
၁။ နည်းလမ်းမူ
၆၀°C အထက် ရေအရည်တွင် ပိုတက်စီယမ်ပါဆာလဖိတ်သည် အောက်ပါဓာတ်ပြုမှုဖော်မြူလာအတိုင်း ပြိုကွဲပြီး ဟိုက်ဒရိုဂျင်အိုင်းယွန်းများနှင့် အောက်ဆီဂျင်ကို ထုတ်လုပ်ပေးပါသည်။ K2S2O8+H2O→2KHSO4+1/2O2KHSO4→K++HSO4_HSO4→H++SO42-
ဟိုက်ဒရိုဂျင်အိုင်းယွန်းများကို ပျက်ပြယ်စေပြီး ပိုတက်စီယမ်ပါဆာလဖိတ် ပြိုကွဲခြင်းကို အပြီးသတ်ရန် ဆိုဒီယမ်ဟိုက်ဒရောက်ဆိုဒ်ကို ထည့်ပါ။ 120°C-124°C အယ်ကာလိုင်းအလယ်အလတ်အခြေအနေတွင် ပိုတက်စီယမ်ပါဆာလဖိတ် အောက်ဆီဒင့်အဖြစ် အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ရေနမူနာရှိ အမိုးနီးယားနိုက်ထရိုဂျင်နှင့် နိုက်ထရိုက်နိုက်ထရိုဂျင်ကို နိုက်ထရိတ်အဖြစ် ဓာတ်တိုးနိုင်ရုံသာမက ရေနမူနာရှိ အော်ဂဲနစ်နိုက်ထရိုဂျင်ဒြပ်ပေါင်းအများစုကိုလည်း နိုက်ထရိတ်အဖြစ် ဓာတ်တိုးနိုင်သည်။ ထို့နောက် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်ရောင်စဉ်တန်းကို အသုံးပြု၍ 220nm နှင့် 275nm လှိုင်းအလျားများတွင် စုပ်ယူမှုကို တိုင်းတာပြီး အောက်ပါဖော်မြူလာအရ နိုက်ထရိတ်နိုက်ထရိုဂျင်၏ စုပ်ယူမှုကို တွက်ချက်ပါ- စုစုပေါင်းနိုက်ထရိုဂျင်ပါဝင်မှုကို တွက်ချက်ရန် A=A220-2A275။ ၎င်း၏ မော်လာစုပ်ယူမှုကိန်းမှာ 1.47×103 ဖြစ်သည်။
၂။ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းနှင့် ဖယ်ရှားခြင်း
(1) ရေနမူနာတွင် hexavalent chromium ions နှင့် ferric ions များပါဝင်သည့်အခါ၊ တိုင်းတာမှုအပေါ် ၎င်းတို့၏လွှမ်းမိုးမှုကို ဖယ်ရှားရန် 5% hydroxylamine hydrochloride ပျော်ရည် 1-2 ml ထည့်နိုင်သည်။
(၂) အိုင်အိုဒိုက်အိုင်းယွန်းများနှင့် ဘရိုမိုက်အိုင်းယွန်းများသည် ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခြင်းကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေပါသည်။ အိုင်အိုဒိုက်အိုင်းယွန်းပါဝင်မှုသည် စုစုပေါင်းနိုက်ထရိုဂျင်ပါဝင်မှု၏ ၀.၂ ဆရှိသည့်အခါ အနှောင့်အယှက်မရှိပါ။ ဘိုရမိုက်အိုင်းယွန်းပါဝင်မှုသည် စုစုပေါင်းနိုက်ထရိုဂျင်ပါဝင်မှု၏ ၃.၄ ဆရှိသည့်အခါ အနှောင့်အယှက်မရှိပါ။
(3) ဟိုက်ဒရိုကလိုရစ်အက်ဆစ် ပမာဏတစ်ခုကို ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် ကာဗွန်နိတ်နှင့် ဘိုင်ကာဗွန်နိတ်တို့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အပေါ် သက်ရောက်မှုကို ဖယ်ရှားနိုင်သည်။
(၄) ဆာလဖိတ်နှင့် ကလိုရိုက်သည် ဆုံးဖြတ်ချက်အပေါ် သက်ရောက်မှုမရှိပါ။
၃။ နည်းလမ်း၏ အသုံးချမှုအတိုင်းအတာ
ဤနည်းလမ်းသည် ရေကန်များ၊ ရေလှောင်ကန်များနှင့် မြစ်များတွင် စုစုပေါင်းနိုက်ထရိုဂျင်ကို ဆုံးဖြတ်ရန်အတွက် အဓိကအားဖြင့် သင့်လျော်ပါသည်။ နည်းလမ်း၏ အောက်ဆုံးထောက်လှမ်းမှုကန့်သတ်ချက်မှာ 0.05 mg/L ဖြစ်ပြီး အထက်ဆုံးဆုံးဖြတ်မှုကန့်သတ်ချက်မှာ 4 mg/L ဖြစ်သည်။
၄။ တူရိယာများ
(1) ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် ရောင်စဉ်တိုင်းကိရိယာ။
(၂) ဖိအားပေး ရေနွေးငွေ့ ပိုးသတ်စက် သို့မဟုတ် အိမ်သုံး ဖိအားပေး မီးဖို။
(၃) အဆို့နှင့် မြေမှုန့်ပါးစပ်ပါသော ဖန်ပြွန်။
၅။ ဓာတ်ကူပစ္စည်းများ
(၁) အမိုးနီးယားကင်းစင်သောရေ၊ ရေတစ်လီတာလျှင် ပြင်းအားမြင့်ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ် ၀.၁ မီလီလီတာထည့်ပြီး ပေါင်းခံပါ။ ရေဆိုးများကို ဖန်ခွက်တစ်ခုထဲတွင် စုဆောင်းပါ။
(၂) ၂၀% (m/V) ဆိုဒီယမ်ဟိုက်ဒရောက်ဆိုဒ်- ဆိုဒီယမ်ဟိုက်ဒရောက်ဆိုဒ် ၂၀ ဂရမ်ကို ချိန်တွယ်ပြီး အမိုးနီးယားကင်းစင်သောရေတွင် ပျော်ဝင်အောင်ဖျော်ကာ ၁၀၀ မီလီလီတာအထိ ရောစပ်ပါ။
(၃) အယ်ကာလိုင်း ပိုတက်စီယမ် ပါဆာလဖိတ် ပျော်ရည်- ပိုတက်စီယမ် ပါဆာလဖိတ် ၄၀ ဂရမ်နှင့် ဆိုဒီယမ် ဟိုက်ဒရောက်ဆိုဒ် ၁၅ ဂရမ်ကို ချိန်တွယ်ပြီး အမိုးနီးယားကင်းစင်သောရေတွင် ပျော်ဝင်စေကာ ၁၀၀၀ မီလီလီတာအထိ ရောစပ်ပါ။ ပျော်ရည်ကို ပလတ်စတစ်ပုလင်းထဲတွင် သိမ်းဆည်းထားပြီး တစ်ပတ်ကြာ သိမ်းဆည်းထားနိုင်သည်။
(၄)၁+၉ ဟိုက်ဒရိုကလိုရစ်အက်ဆစ်။
(၅) ပိုတက်စီယမ်နိုက်ထရိတ် စံပျော်ရည်- က။ စံစတော့ရည်- ၁၀၅-၁၁၀°C တွင် ၄ နာရီကြာ အခြောက်ခံထားသော ပိုတက်စီယမ်နိုက်ထရိတ် ၀.၇၂၁၈ ဂရမ်ကို ချိန်တွယ်ပြီး အမိုးနီးယားကင်းစင်သောရေတွင် ပျော်ဝင်စေကာ ပမာဏနှင့် ချိန်ညှိရန် ၁၀၀၀ မီလီလီတာ ထုထည်ပုလင်းထဲသို့ လောင်းထည့်ပါ။ ဤပျော်ရည်တွင် တစ်မီလီလီတာလျှင် နိုက်ထရိတ်နိုက်ထရိုဂျင် ၁၀၀ မီလီဂရမ် ပါဝင်သည်။ အကာအကွယ်ပစ္စည်းအဖြစ် ကလိုရိုဖောင်း ၂ မီလီလီတာ ထည့်ပြီး အနည်းဆုံး ၆ လကြာ တည်ငြိမ်နေမည်ဖြစ်သည်။ ခ။ ပိုတက်စီယမ်နိုက်ထရိတ် စံပျော်ရည်- စတော့ရည်ကို အမိုးနီးယားကင်းစင်သောရေဖြင့် ၁၀ ကြိမ် ရောစပ်ပါ။ ဤပျော်ရည်တွင် တစ်မီလီလီတာလျှင် နိုက်ထရိတ်နိုက်ထရိုဂျင် ၁၀ မီလီဂရမ် ပါဝင်သည်။
၆။ တိုင်းတာမှုအဆင့်များ
(1) ရယူထားသော အဝင်ရေနမူနာနှင့် အထွက်ရေနမူနာကို ညီညာစွာလှုပ်ပါ။
(၂) ၂၅ မီလီလီတာဆံ့ ရောင်စုံပြွန်သုံးလုံးယူပါ (၎င်းတို့သည် ရောင်စုံပြွန်ကြီးများမဟုတ်ကြောင်း သတိပြုပါ)။ ပထမရောင်စုံပြွန်ထဲသို့ ပေါင်းခံရေထည့်ပြီး အောက်မျဉ်းတွင်ထည့်ပါ။ ဒုတိယရောင်စုံပြွန်ထဲသို့ အဝင်ရေနမူနာ ၁ မီလီလီတာထည့်ပြီးနောက် အောက်မျဉ်းတွင် ပေါင်းခံရေထည့်ပါ။ တတိယရောင်စုံပြွန်ထဲသို့ အထွက်ရေနမူနာ ၂ မီလီလီတာထည့်ပြီးနောက် ပေါင်းခံရေထည့်ပါ။ အောက်ဘက်အမှတ်အသားတွင် ထည့်ပါ။
(3) အခြေခံပိုတက်စီယမ်ပါဆာလဖိတ် 5 mL ကို ကာလာမက်ထရစ်ပြွန်သုံးခုထဲသို့ အသီးသီးထည့်ပါ။
(၄) ရောင်စုံပြွန်သုံးခုကို ပလတ်စတစ်ဘီကာထဲသို့ထည့်ပြီးနောက် ဖိအားပေးအိုးထဲတွင် အပူပေးပါ။ အစာချေဖျက်ပါ။
(၅) အပူပေးပြီးနောက် ပိတ်စကို ဖယ်ရှားပြီး သဘာဝအတိုင်း အအေးခံပါ။
(6) အအေးခံပြီးနောက်၊ colorimetric ပြွန်သုံးခုလုံးတွင် 1+9 hydrochloric acid 1 mL ကို ထည့်ပါ။
(၇) အပေါ်ဆုံးအမှတ်အထိ ရောင်စုံပြွန်သုံးခုလုံးထဲသို့ ပေါင်းခံရေထည့်ပြီး ကောင်းစွာလှုပ်ပါ။
(၈) လှိုင်းအလျားနှစ်ခုကို အသုံးပြု၍ spectrophotometer ဖြင့် တိုင်းတာပါ။ ပထမဦးစွာ၊ blank၊ inlet နှင့် outlet ရေနမူနာများကို တိုင်းတာရန်နှင့် ရေတွက်ရန် 275nm လှိုင်းအလျားရှိသော 10mm quartz cuvette ကို အသုံးပြုပါ။ ထို့နောက် blank၊ inlet နှင့် outlet ရေနမူနာများကို တိုင်းတာရန် 220nm လှိုင်းအလျားရှိသော 10mm quartz cuvette ကို အသုံးပြုပါ။ ရေဝင်ရေထွက်နမူနာများကို ယူပြီး ရေတွက်ပါ။
(9) တွက်ချက်မှုရလဒ်များ။
၆။ အမိုးနီးယားနိုက်ထရိုဂျင် (NH3-N) ကို ဆုံးဖြတ်ခြင်း
၁။ နည်းလမ်းမူ
မာကျူရီနှင့် ပိုတက်စီယမ်တို့၏ အယ်ကာလိုင်း ပျော်ရည်များသည် အမိုးနီးယားနှင့် ဓာတ်ပြုပြီး အနီရောင်ဖျော့ဖျော့ အညိုရောင် ကော်လွိုင်းဒြပ်ပေါင်းတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤအရောင်သည် ကျယ်ပြန့်သော လှိုင်းအလျားအပိုင်းအခြားတွင် အားကောင်းသော စုပ်ယူမှုရှိသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် တိုင်းတာရန်အတွက် အသုံးပြုသော လှိုင်းအလျားသည် 410-425nm အတိုင်းအတာတွင် ရှိသည်။
၂။ ရေနမူနာများ ထိန်းသိမ်းခြင်း
ရေနမူနာများကို polyethylene ပုလင်းများ သို့မဟုတ် ဖန်ပုလင်းများတွင် စုဆောင်းပြီး အမြန်ဆုံး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင့်သည်။ လိုအပ်ပါက pH အထိ အက်ဆစ်ဓာတ်ဖြစ်စေရန် ရေနမူနာထဲသို့ ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်ထည့်ပါ။၂ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အောက်ရှိပြီး ၂-၅ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်တွင် သိမ်းဆည်းပါ။ လေထဲတွင် အမိုးနီးယားစုပ်ယူမှုနှင့် ညစ်ညမ်းမှုမှ ကာကွယ်ရန် အက်ဆစ်ဓာတ်ပါဝင်သော နမူနာများကို ယူသင့်သည်။
၃။ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းနှင့် ဖယ်ရှားခြင်း
အလီဖက်တစ်အမိုင်းများ၊ အမွှေးနံ့သာအမိုင်းများ၊ အယ်လ်ဒီဟိုက်များ၊ အက်စီတုန်း၊ အယ်လ်ကိုဟောနှင့် အော်ဂဲနစ်နိုက်ထရိုဂျင်အမိုင်းများကဲ့သို့သော အော်ဂဲနစ်ဒြပ်ပေါင်းများအပြင် သံ၊ မန်းဂနိစ်၊ မဂ္ဂနီဆီယမ်နှင့် ဆာလဖာကဲ့သို့သော အင်အော်ဂဲနစ်အိုင်းယွန်းများသည် မတူညီသောအရောင်များ သို့မဟုတ် မှိုင်းခြင်းထုတ်လုပ်မှုကြောင့် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေပါသည်။ ရေ၏အရောင်နှင့် မှိုင်းခြင်းသည် Colorimetric ကိုလည်း သက်ရောက်မှုရှိပါသည်။ ဤရည်ရွယ်ချက်အတွက်၊ flocculation၊ sedimentation၊ filtration သို့မဟုတ် distillation pretreatment လိုအပ်သည်။ သတ္တုအိုင်းယွန်းများနှင့် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသော ပျံ့လွင့်နိုင်သော လျှော့ချသည့် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသော အရာများကို အက်ဆစ်အခြေအနေများအောက်တွင် အပူပေးနိုင်ပြီး ၎င်းတို့ကို ဖယ်ရှားရန် သင့်လျော်သော ပမာဏကို masking agent ဖြင့်လည်း ထည့်နိုင်ပါသည်။
၄။ နည်းလမ်း၏ အသုံးချမှုအတိုင်းအတာ
ဤနည်းလမ်း၏ အနိမ့်ဆုံးတွေ့ရှိနိုင်သော ပါဝင်မှုမှာ 0.025 mg/l (ဖိုတိုမက်ထရစ်နည်းလမ်း) ဖြစ်ပြီး၊ ဆုံးဖြတ်ချက်၏ အထက်ကန့်သတ်ချက်မှာ 2 mg/l ဖြစ်သည်။ အမြင်အာရုံဖြင့် အရောင်တိုင်းတာခြင်းကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် အနိမ့်ဆုံးတွေ့ရှိနိုင်သော ပါဝင်မှုမှာ 0.02 mg/l ဖြစ်သည်။ ရေနမူနာများကို သင့်လျော်စွာ ကြိုတင်သန့်စင်ပြီးနောက်၊ ဤနည်းလမ်းကို မျက်နှာပြင်ရေ၊ မြေအောက်ရေ၊ စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး ရေဆိုးနှင့် အိမ်သုံးရေဆိုးတို့တွင် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
၅။ တူရိယာများ
(1) ရောင်စဉ်တိုင်းကိရိယာ။
(၂) PH မီတာ
၆။ ဓာတ်ကူပစ္စည်းများ
ဓာတုပစ္စည်းများ ပြင်ဆင်ရာတွင် အသုံးပြုသော ရေအားလုံးသည် အမိုးနီးယား ကင်းစင်ရမည်။
(၁) နက်စ်လာရဲ့ ဓာတ်ကူပစ္စည်း
အောက်ပါပြင်ဆင်နည်းများထဲမှ တစ်ခုကို ရွေးချယ်နိုင်သည်-
၁။ ပိုတက်စီယမ် အိုင်အိုဒိုက် ၂၀ ဂရမ်ကို ချိန်တွယ်ပြီး ရေ ၂၅ မီလီလီတာခန့်တွင် ပျော်ဝင်အောင် မွှေပါ။ မာကျူရီ ဒိုင်ကလိုရိုက် (HgCl2) ပုံဆောင်ခဲမှုန့် (၁၀ ဂရမ်ခန့်) ကို မွှေနေစဉ် အပိုင်းငယ်များဖြင့် ထည့်ပါ။ နီညိုရောင် အနည်အနှစ် ပေါ်လာပြီး ပျော်ဝင်ရန် ခက်ခဲသောအခါ၊ saturated dioxide ကို တစ်စက်ချင်းစီ ထည့်ရန် အချိန်ရောက်ပါပြီ။ မာကျူရီ ပျော်ရည်ကို ထည့်ပြီး သေချာမွှေပါ။ နီညိုရောင် အနည်အနှစ် ပေါ်လာပြီး ပျော်ဝင်တော့ခြင်းမရှိတော့ပါက မာကျူရစ် ကလိုရိုက် ပျော်ရည် ထည့်ခြင်းကို ရပ်တန့်ပါ။
ပိုတက်စီယမ်ဟိုက်ဒရောက်ဆိုဒ် ၆၀ ဂရမ်ကို ချိန်တွယ်ပြီး ရေထဲတွင် ပျော်ဝင်အောင်ဖျော်ပါ၊ ထို့နောက် ၂၅၀ မီလီလီတာအထိ ရောမွှေပါ။ အခန်းအပူချိန်အထိ အအေးခံပြီးနောက် အထက်ပါအရည်ကို ပိုတက်စီယမ်ဟိုက်ဒရောက်ဆိုဒ်အရည်ထဲသို့ ဖြည်းဖြည်းချင်းလောင်းထည့်ကာ ရေ ၄၀၀ မီလီလီတာအထိ ရောမွှေပါ၊ ထို့နောက် သမအောင် မွှေပါ။ တစ်ညလုံးထားပြီး အပေါ်ယံအရည်ကို ပလတ်စတစ်ပုလင်းထဲသို့ လောင်းထည့်ကာ အဖုံးပိတ်ထားခြင်းဖြင့် သိမ်းဆည်းပါ။
၂။ ဆိုဒီယမ်ဟိုက်ဒရောက်ဆိုဒ် ၁၆ ဂရမ်ကို ချိန်တွယ်ပြီး ရေ ၅၀ မီလီလီတာတွင် ပျော်ဝင်စေကာ အခန်းအပူချိန်အထိ အအေးခံပါ။
ပိုတက်စီယမ် အိုင်အိုဒိုက် ၇ ဂရမ်နှင့် မာကျူရီ အိုင်အိုဒိုက် (HgI2) ၁၀ ဂရမ်ကို ချိန်တွယ်ပြီး ရေတွင် ပျော်ဝင်စေပါ။ ထို့နောက် မွှေနေစဉ်တွင် ဤအရည်ကို ဆိုဒီယမ် ဟိုက်ဒရောက်ဆိုဒ် အရည်ထဲသို့ ဖြည်းဖြည်းချင်း ထိုးသွင်းပါ၊ ရေ ၁၀၀ မီလီလီတာအထိ ရောစပ်ပါ၊ ပလတ်စတစ်ပုလင်းထဲတွင် သိမ်းဆည်းပြီး လုံအောင်ပိတ်ထားပါ။
(၂) ပိုတက်စီယမ် ဆိုဒီယမ် အက်ဆစ် ပျော်ရည်
ပိုတက်စီယမ် ဆိုဒီယမ် တာထရိတ် (KNaC4H4O6.4H2O) ၅၀ ဂရမ်ကို ချိန်တွယ်ပြီး ရေ ၁၀၀ မီလီလီတာတွင် ပျော်ဝင်စေကာ အမိုးနီးယားကို ဖယ်ရှားရန် အပူပေးပြီး ဆူအောင်တည်ကာ အအေးခံကာ ၁၀၀ မီလီလီတာအထိ ပျော်ဝင်အောင် ပြုလုပ်ပါ။
(၃) အမိုးနီယမ် စံသတ်မှတ်ထားသော စတော့ရည်
၁၀၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်တွင် အခြောက်ခံထားသော အမိုးနီးယားကလိုရိုက် (NH4Cl) ၃.၈၁၉ ဂရမ်ကို ရေတွင်ပျော်ဝင်စေပြီး ၁၀၀၀ မီလီလီတာဆံ့ ပုလင်းထဲသို့ လောင်းထည့်ကာ အမှတ်အသားအထိ ရောစပ်ပါ။ ဤပျော်ရည်တွင် တစ်မီလီလီတာလျှင် အမိုးနီးယားနိုက်ထရိုဂျင် ၁.၀၀ မီလီဂရမ် ပါဝင်သည်။
(၄) အမိုးနီယမ် စံပျော်ရည်
အမိုင်းစံစတော့ရည် ၅.၀၀ မီလီလီတာကို ၅၀၀ မီလီလီတာဆံ့ ဖန်ပုလင်းထဲသို့ ပိုက်ပက်ထည့်ပြီး အမှတ်အသားအထိ ရေနှင့်ရောစပ်ပါ။ ဤအရည်တွင် တစ်မီလီလီတာလျှင် အမိုးနီးယားနိုက်ထရိုဂျင် ၀.၀၁၀ မီလီဂရမ်ပါဝင်သည်။
၇။ တွက်ချက်မှု
ချိန်ညှိမျဉ်းကွေးမှ အမိုးနီးယားနိုက်ထရိုဂျင်ပါဝင်မှု (မီလီဂရမ်) ကို ရှာဖွေပါ။
အမိုးနီးယား နိုက်ထရိုဂျင် (N, mg/l) = m/v*1000
ဖော်မြူလာတွင် m – ချိန်ညှိခြင်းမှတွေ့ရှိရသော အမိုးနီးယားနိုက်ထရိုဂျင်ပမာဏ (mg)၊ V – ရေနမူနာ၏ ထုထည် (ml)။
၈။ မှတ်သားထားရမည့်အချက်များ
(၁) ဆိုဒီယမ် အိုင်အိုဒိုက်နှင့် ပိုတက်စီယမ် အိုင်အိုဒိုက် အချိုးသည် အရောင်တုံ့ပြန်မှု၏ အာရုံခံနိုင်စွမ်းအပေါ် များစွာလွှမ်းမိုးမှုရှိသည်။ အနားယူပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်လာသော အနည်အနှစ်များကို ဖယ်ရှားသင့်သည်။
(2) စစ်ထုတ်စက္ကူတွင် အမိုးနီးယားဆား အနည်းငယ်ပါဝင်လေ့ရှိသောကြောင့် အသုံးပြုသည့်အခါ အမိုးနီးယားကင်းစင်သောရေဖြင့် ဆေးကြောပါ။ ဖန်ခွက်အားလုံးကို ဓာတ်ခွဲခန်းလေထုထဲတွင် အမိုးနီးယားညစ်ညမ်းမှုမှ ကာကွယ်ထားသင့်သည်။
၉။ တိုင်းတာမှုအဆင့်များ
(1) ရယူထားသော အဝင်ရေနမူနာနှင့် အထွက်ရေနမူနာကို ညီညာစွာလှုပ်ပါ။
(၂) အဝင်ရေနမူနာနှင့် အထွက်ရေနမူနာကို ၁၀၀ မီလီလီတာ ဘီကာများထဲသို့ အသီးသီး လောင်းထည့်ပါ။
(၃) ၁၀% ဇင့်ဆာလဖိတ် ၁ မီလီလီတာနှင့် ဆိုဒီယမ်ဟိုက်ဒရောက်ဆိုဒ် ၅ စက်ကို ဘီကာနှစ်ခုထဲသို့ အသီးသီးထည့်ပြီး ဖန်ချောင်းနှစ်ချောင်းဖြင့် မွှေပါ။
(၄) ၃ မိနစ်ထားပြီးမှ စစ်ထုတ်ပါ။
(၅) ရပ်နေသောရေနမူနာကို filter funnel ထဲသို့ လောင်းထည့်ပါ။ စစ်ပြီးနောက်၊ အောက်ခြေ beaker ထဲမှ filtrate ကို လောင်းထည့်ပါ။ ထို့နောက် ဤ beaker ကိုအသုံးပြု၍ funnel ထဲတွင် ကျန်ရှိနေသော ရေနမူနာကို စုဆောင်းပါ။ စစ်ထုတ်ခြင်းပြီးဆုံးသည်အထိ၊ filtrate ကို အောက်ခြေ beaker ထဲသို့ ထပ်မံလောင်းထည့်ပါ။ filtrate ကို လောင်းထည့်ပါ။ (တစ်နည်းအားဖြင့် funnel တစ်ခုမှ filtrate ကို အသုံးပြု၍ beaker ကို နှစ်ကြိမ်ဆေးကြောပါ)
(၆) ကျန်ရှိနေသော ရေနမူနာများကို ဘီကာများထဲတွင် အသီးသီး စစ်ထုတ်ပါ။
(၇) ရောင်စုံပြွန် ၃ လုံးယူပါ။ ပထမရောင်စုံပြွန်ထဲသို့ ပေါင်းခံရေထည့်ပြီး ချိန်ခွင်ထဲသို့ထည့်ပါ။ အဝင်ရေနမူနာစစ်ထုတ်ရည် ၃-၅ မီလီလီတာကို ဒုတိယရောင်စုံပြွန်ထဲသို့ ထည့်ပြီး ချိန်ခွင်ထဲသို့ ပေါင်းခံရေထည့်ပါ။ အထွက်ရေနမူနာစစ်ထုတ်ရည် ၂ မီလီလီတာကို တတိယရောင်စုံပြွန်ထဲသို့ ထည့်ပါ။ ထို့နောက် ပေါင်းခံရေကို အမှတ်အသားအထိ ထည့်ပါ။ (အဝင်နှင့်အထွက် ရေနမူနာစစ်ထုတ်ရည်ပမာဏသည် ပုံသေမဟုတ်ပါ)
(၈) ပိုတက်စီယမ် ဆိုဒီယမ် တာထရိတ် ၁ mL နှင့် နက်စ်လာ၏ ဓာတ်ကူပစ္စည်း ၁.၅ mL ကို ကာလာမက်ထရစ် ပြွန်သုံးခုထဲသို့ အသီးသီးထည့်ပါ။
(၉) ကောင်းစွာလှုပ်ပြီး ၁၀ မိနစ်ကြာအောင်ထားပါ။ 420nm wavelength နှင့် 20mm cuvette ကို အသုံးပြု၍ spectrophotometer ကို အသုံးပြု၍ တိုင်းတာပါ။ တွက်ချက်ပါ။
(10) တွက်ချက်မှုရလဒ်များ။
၇။ နိုက်ထရိတ် နိုက်ထရိုဂျင် (NO3-N) ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်
၁။ နည်းလမ်းမူ
အယ်ကာလိုင်းအလယ်အလတ်ရှိ ရေနမူနာတွင် နိုက်ထရိတ်ကို အပူပေးခြင်းဖြင့် လျှော့ချပေးသည့်ပစ္စည်း (Daisler alloy) ဖြင့် အမိုးနီးယားအဖြစ် ပမာဏအားဖြင့် လျှော့ချနိုင်သည်။ ပေါင်းခံပြီးနောက် ၎င်းကို ဘိုရစ်အက်ဆစ် ပျော်ရည်ထဲသို့ စုပ်ယူပြီး Nessler ၏ ဓာတ်ပြုမှု ဖိုတိုမက်ထရီ သို့မဟုတ် အက်ဆစ် တီထရေးရှင်းကို အသုံးပြု၍ တိုင်းတာသည်။
၂။ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းနှင့် ဖယ်ရှားခြင်း
ဤအခြေအနေများတွင် နိုက်ထရိုက်သည် အမိုးနီးယားအဖြစ် လျော့ကျသွားပြီး ကြိုတင်ဖယ်ရှားရန် လိုအပ်ပါသည်။ ရေနမူနာများရှိ အမိုးနီးယားနှင့် အမိုးနီးယားဆားများကို Daisch သတ္တုစပ်ထည့်ခြင်းမပြုမီ ကြိုတင်ပေါင်းခံခြင်းဖြင့်လည်း ဖယ်ရှားနိုင်ပါသည်။
ဤနည်းလမ်းသည် ပြင်းထန်စွာညစ်ညမ်းသောရေနမူနာများတွင် နိုက်ထရိတ်နိုက်ထရိုဂျင်ကို ဆုံးဖြတ်ရန်အတွက် အထူးသင့်လျော်ပါသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင်၊ ရေနမူနာများတွင် နိုက်ထရိုက်နိုက်ထရိုဂျင်ကို ဆုံးဖြတ်ရန်အတွက်လည်း အသုံးပြုနိုင်ပါသည် (ရေနမူနာကို အမိုးနီးယားနှင့် အမိုးနီးယားဆားများကို ဖယ်ရှားရန် အယ်ကာလိုင်းကြိုတင်ပေါင်းခံခြင်းဖြင့် ဆုံးဖြတ်ပြီးနောက် နိုက်ထရိုက်ဆားစုစုပေါင်းပမာဏ (သီးခြားတိုင်းတာထားသော နိုက်ထရိတ်ပမာဏမှနုတ်လျှင် နိုက်ထရိုက်ပမာဏသည် နိုက်ထရိုက်ပမာဏဖြစ်သည်)။
၃။ တူရိယာများ
နိုက်ထရိုဂျင်ဘောလုံးများပါသည့် နိုက်ထရိုဂျင်ပြုပြင်ပေးသည့် ပေါင်းခံကိရိယာ။
၄။ ဓာတ်ကူပစ္စည်းများ
(1) ဆာလ်ဖာမစ်အက်ဆစ် ပျော်ရည်- ဆာလ်ဖာမစ်အက်ဆစ် (HOSO2NH2) 1 ဂရမ်ကို ချိန်တွယ်ပြီး ရေတွင် ပျော်ဝင်စေကာ 100 ml အထိ ရောစပ်ပါ။
(၂)၁+၁ ဟိုက်ဒရိုကလိုရစ်အက်ဆစ်
(၃) ဆိုဒီယမ်ဟိုက်ဒရောက်ဆိုဒ် ပျော်ရည်- ဆိုဒီယမ်ဟိုက်ဒရောက်ဆိုဒ် ၃၀၀ ဂရမ်ကို ချိန်တွယ်ပြီး ရေတွင်ပျော်ဝင်အောင်ဖျော်ကာ ၁၀၀၀ မီလီလီတာအထိ ရောစပ်ပါ။
(၄) Daisch သတ္တုစပ် (Cu50:Zn5:Al45) အမှုန့်။ ့
(၅) ဘိုရစ်အက်ဆစ် ပျော်ရည်- ဘိုရစ်အက်ဆစ် (H3BO3) ၂၀ ဂရမ်ကို ချိန်တွယ်ပြီး ရေတွင် ပျော်ဝင်စေကာ ၁၀၀၀ မီလီလီတာအထိ ရောစပ်ပါ။
၅။ တိုင်းတာမှုအဆင့်များ
(1) အမှတ် ၃ နှင့် ပြန်စီးကျသည့်နေရာမှ ရယူထားသော နမူနာများကို လှုပ်ပြီး အချိန်အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ရှင်းလင်းအောင်ထားပါ။
(၂) ရောင်စုံပြွန် ၃ လုံးယူပါ။ ပထမရောင်စုံပြွန်ထဲသို့ ပေါင်းခံရေထည့်ပြီး ချိန်ခွင်ထဲသို့ထည့်ပါ။ နံပါတ် ၃ အစက်အပြောက်ထုတ်သည့်အရည် ၃ မီလီလီတာကို ဒုတိယရောင်စုံပြွန်ထဲသို့ ထည့်ပြီး ချိန်ခွင်ထဲသို့ ပေါင်းခံရေထည့်ပါ။ တတိယရောင်စုံပြွန်ထဲသို့ reflux အစက်အပြောက်ထုတ်သည့်အရည် ၅ မီလီလီတာကို ထည့်ပြီး အမှတ်အသားအထိ ပေါင်းခံရေထည့်ပါ။
(၃) အငွေ့ပျံပန်းကန် ၃ ခုယူပြီး အရောင်တိုင်းတာသည့်ပြွန် ၃ ခုထဲမှ အရည်ကို အငွေ့ပျံပန်းကန်များထဲသို့ လောင်းထည့်ပါ။
(၄) pH ကို ၈ အထိ ချိန်ညှိရန်အတွက် အငွေ့ပျံစေသော ပန်းကန်သုံးခုထဲသို့ 0.1 mol/L ဆိုဒီယမ်ဟိုက်ဒရောက်ဆိုဒ်ကို ထည့်ပါ။ (တိကျသော pH စမ်းသပ်စက္ကူကို အသုံးပြုပါ၊ အကွာအဝေးမှာ 5.5-9.0 အကြားတွင် ရှိသည်။ တစ်ခုချင်းစီအတွက် ဆိုဒီယမ်ဟိုက်ဒရောက်ဆိုဒ် အစက် ၂၀ ခန့် လိုအပ်သည်)
(၅) ရေကန်ကိုဖွင့်ပြီး ရေငွေ့ခံပန်းကန်ကို ရေကန်ပေါ်တွင်တင်ကာ ခြောက်သွေ့သွားသည်အထိ အပူချိန်ကို ၉၀°C တွင်ထားပါ။ (၂ နာရီခန့်ကြာသည်)
(၆) ခြောက်သွေ့သွားပါက အငွေ့ခံပန်းကန်ကို ဖယ်ရှားပြီး အအေးခံပါ။
(၇) အအေးခံပြီးနောက်၊ ဖီနော ဒိုင်ဆာလ်ဖိုနစ် အက်ဆစ် ၁ မီလီလီတာကို အငွေ့ပျံပန်းကန်သုံးချပ်ထဲသို့ အသီးသီးထည့်ပါ၊ ဖန်တုတ်ဖြင့် ကြိတ်ပြီး အငွေ့ပျံပန်းကန်ရှိ အကြွင်းအကျန်နှင့် ဓါတ်ပစ္စည်း အပြည့်အဝထိတွေ့စေရန် ကြိတ်ပါ၊ ခဏထားပါ၊ ထို့နောက် ထပ်မံကြိတ်ပါ။ ၁၀ မိနစ်ခန့်ထားပြီးနောက် ပေါင်းခံရေ ၁၀ မီလီလီတာခန့် ထည့်ပါ။
(၈) မွှေနေစဉ် အငွေ့ပျံစေသော ပန်းကန်များထဲသို့ အမိုးနီးယားရေ ၃-၄ မီလီလီတာ ထည့်ပြီး သက်ဆိုင်ရာ အရောင်တိုင်းတာသည့် ပြွန်များထဲသို့ ရွှေ့ပါ။ ပေါင်းခံရေကို အမှတ်အသားအတိုင်း အသီးသီးထည့်ပါ။
(၉) ညီညာစွာလှုပ်ပြီး လှိုင်းအလျား 410nm ရှိသော 10mm cuvette (သာမန်ဖန်၊ အနည်းငယ်ပိုသစ်သော) ကို အသုံးပြု၍ spectrophotometer ဖြင့် တိုင်းတာပါ။ ထို့နောက် ရေတွက်ပါ။
(10) တွက်ချက်မှုရလဒ်များ။
၈။ ပျော်ဝင်အောက်ဆီဂျင် (DO) ကို ဆုံးဖြတ်ခြင်း
ရေတွင်ပျော်ဝင်နေသော မော်လီကျူးအောက်ဆီဂျင်ကို ပျော်ဝင်အောက်ဆီဂျင်ဟုခေါ်သည်။ သဘာဝရေတွင် ပျော်ဝင်အောက်ဆီဂျင်ပါဝင်မှုသည် ရေနှင့်လေထုရှိ အောက်ဆီဂျင်မျှတမှုပေါ်တွင် မူတည်သည်။
ယေဘုယျအားဖြင့် အိုင်အိုဒင်းနည်းလမ်းကို ပျော်ဝင်နေသော အောက်ဆီဂျင်ကို တိုင်းတာရန် အသုံးပြုသည်။
၁။ နည်းလမ်းမူ
မန်းဂနိစ်ဆာလဖိတ်နှင့် အယ်ကာလိုင်းပိုတက်ဆီယမ်အိုင်အိုဒိုက်တို့ကို ရေနမူနာထဲသို့ထည့်ပါ။ ရေရှိပျော်ဝင်နေသောအောက်ဆီဂျင်သည် တန်ဖိုးနည်းမန်းဂနိစ်ကို တန်ဖိုးမြင့်မန်းဂနိစ်အဖြစ်သို့ အောက်ဆီဒေ့စ်ဓာတ်တိုးစေပြီး တက်ထရာတန်ဖိုးမန်းဂနိစ်ဟိုက်ဒရောက်ဆိုဒ်၏ အညိုရောင်အနည်အနှစ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အက်ဆစ်ထည့်ပြီးနောက် ဟိုက်ဒရောက်ဆိုဒ်အနည်အနှစ်သည် ပျော်ဝင်ပြီး အိုင်အိုဒိုက်အိုင်းယွန်းများနှင့် ဓာတ်ပြုကာ ထုတ်လွှတ်သည်။ အိုင်အိုဒင်းလွတ်လပ်သည်။ ကစီဓာတ်ကို အညွှန်းကိန်းအဖြစ်အသုံးပြုပြီး ထုတ်လွှတ်လိုက်သော အိုင်အိုဒင်းကို ဆိုဒီယမ်သီယိုဆာလဖိတ်နှင့် ချိန်ညှိခြင်းဖြင့် ပျော်ဝင်နေသောအောက်ဆီဂျင်ပါဝင်မှုကို တွက်ချက်နိုင်သည်။
၂။ တိုင်းတာမှုအဆင့်များ
(၁) နမူနာကို ပါးစပ်ကျယ်ပုလင်းထဲတွင် အမှတ် ၉ တွင်ထည့်ပြီး ဆယ်မိနစ်ခန့်ထားပါ။ (သင်သည် ပါးစပ်ကျယ်ပုလင်းကို အသုံးပြုနေကြောင်းနှင့် နမူနာယူသည့်နည်းလမ်းကို အာရုံစိုက်ပါ။)
(၂) ဖန်တံတောင်ဆစ်ကို ပါးစပ်ကျယ်ပုလင်းနမူနာထဲသို့ထည့်ပါ၊ ရေစစ်နည်းလမ်းကို အသုံးပြု၍ အမြှုပ်ထွက်နေသော အောက်ဆီဂျင်ပုလင်းထဲသို့ စုပ်ယူပါ၊ ဦးစွာ အနည်းငယ်လျှော့စုပ်ယူပါ၊ ပျော်ဝင်နေသော အောက်ဆီဂျင်ပုလင်းကို ၃ ကြိမ်ဆေးကြောပါ၊ နောက်ဆုံးတွင် အမြှုပ်ထွက်နေသော အောက်ဆီဂျင်ကို ပျော်ဝင်နေသော အောက်ဆီဂျင်ဖြင့်ဖြည့်ရန် ပုလင်းကို စုပ်ယူပါ။
(၃) မန်ဂနိစ်ဆာလဖိတ် ၁ မီလီလီတာနှင့် အယ်ကာလိုင်းပိုတက်စီယမ်အိုင်အိုဒိုက် ၂ မီလီလီတာကို ပျော်ဝင်နေသော အောက်ဆီဂျင်ပုလင်းထဲသို့ ထည့်ပါ။ (ထည့်သည့်အခါ သတိထားရမည့်အချက်များကို သတိပြုပါ၊ အလယ်မှထည့်ပါ)
(၄) ပျော်ဝင်နေသော အောက်ဆီဂျင်ပုလင်းကို အဖုံးအုပ်ပြီး အပေါ်အောက် လှုပ်ခါပါ၊ မိနစ်အနည်းငယ်တိုင်း ထပ်မံလှုပ်ခါပြီး သုံးကြိမ်လှုပ်ပါ။
(၅) ပျော်ဝင်နေသော အောက်ဆီဂျင်ပုလင်းထဲသို့ ပြင်းအားမြင့် ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ် ၂ မီလီလီတာထည့်ပြီး ကောင်းစွာလှုပ်ပါ။ မှောင်သောနေရာတွင် ငါးမိနစ်ခန့်ထားပါ။
(၆) ဆိုဒီယမ်သီယိုဆာလဖိတ်ကို အယ်ကာလိုင်းဘူရက် (ရော်ဘာပြွန်နှင့် ဖန်ပုတီးများဖြင့်) ထဲသို့ ချိန်ခွင်လျှာမျဉ်းအထိ လောင်းထည့်ပြီး တီထရေးရှင်းအတွက် ပြင်ဆင်ပါ။
(၇) ၅ မိနစ်ကြာပြီးနောက် မှောင်နေသောနေရာတွင်ထားရှိသော ပျော်ဝင်အောက်ဆီဂျင်ပုလင်းကို ထုတ်ယူပြီး ပျော်ဝင်အောက်ဆီဂျင်ပုလင်းထဲမှ အရည်ကို ၁၀၀ မီလီလီတာဆံ့ ပလတ်စတစ်တိုင်းတာသည့် ဆလင်ဒါထဲသို့ လောင်းထည့်ပြီး သုံးကြိမ်ဆေးကြောပါ။ နောက်ဆုံးတွင် တိုင်းတာသည့် ဆလင်ဒါ၏ ၁၀၀ မီလီလီတာ အမှတ်အသားအထိ လောင်းထည့်ပါ။
(၈) တိုင်းတာသည့်ဆလင်ဒါအတွင်းရှိ အရည်ကို Erlenmeyer ပုလင်းထဲသို့ လောင်းထည့်ပါ။
(၉) အရောင်မရှိတော့သည်အထိ Erlenmeyer flask ထဲသို့ sodium thiosulfate ဖြင့် titrate လုပ်ပါ။ ထို့နောက် starch indicator dropper တစ်ခုထည့်ပြီးနောက် အရောင်မှိန်သွားသည်အထိ sodium thiosulfate ဖြင့် titrate လုပ်ပြီး ဖတ်ရှုမှုကို မှတ်တမ်းတင်ပါ။
(10) တွက်ချက်မှုရလဒ်များ။
ပျော်ဝင်အောက်ဆီဂျင် (မီလီဂရမ်/လီတာ) = M*V*8*1000/100
M ဆိုသည်မှာ ဆိုဒီယမ် သီယိုဆာလဖိတ် ပျော်ရည်၏ ပါဝင်မှု (mol/L) ဖြစ်သည်
V ဆိုသည်မှာ titration လုပ်စဉ်အတွင်း စားသုံးသော ဆိုဒီယမ် သီယိုဆာလဖိတ် ပျော်ရည် ပမာဏ (mL) ဖြစ်သည်။
၉။ စုစုပေါင်း အယ်ကာလီဓာတ်
၁။ တိုင်းတာမှုအဆင့်များ
(1) ရယူထားသော အဝင်ရေနမူနာနှင့် အထွက်ရေနမူနာကို ညီညာစွာလှုပ်ပါ။
(၂) ဝင်ရောက်လာသောရေနမူနာကို စစ်ထုတ်ပါ (ဝင်ရောက်လာသောရေသည် အတော်လေးသန့်ရှင်းပါက စစ်ထုတ်ရန်မလိုအပ်ပါ)၊ စစ်ထုတ်ရည် ၁၀၀ မီလီလီတာကို ၅၀၀ မီလီလီတာရှိသော Erlenmeyer flask ထဲသို့ထည့်ရန် ၁၀၀ မီလီလီတာရှိသော graduated cylinder ကို အသုံးပြုပါ။ လှုပ်ခါထားသော ရေဆိုးနမူနာ ၁၀၀ မီလီလီတာကို အခြား ၅၀၀ မီလီလီတာရှိသော Erlenmeyer flask ထဲသို့ထည့်ရန် ၁၀၀ မီလီလီတာရှိသော graduated cylinder ကို အသုံးပြုပါ။
(၃) Erlenmeyer ပုလင်းနှစ်ခုထဲသို့ မီသိုင်းအနီရောင်-မီသိုင်းအပြာရောင် အညွှန်းကိန်း ၃ စက်စီထည့်ပါ။ ၎င်းသည် အစိမ်းရောင်ဖျော့ဖျော့သို့ ပြောင်းသွားသည်။
(၄) 0.01mol/L ဟိုက်ဒရိုဂျင်အိုင်းယွန်းစံပျော်ရည်ကို အယ်ကာလိုင်းဘူရက် (ရာဘာပြွန်နှင့် ဖန်ပုတီးများဖြင့်၊ 50mL။ ပျော်ဝင်အောက်ဆီဂျင်တိုင်းတာရာတွင် အသုံးပြုသော အယ်ကာလိုင်းဘူရက်သည် 25mL ဖြစ်သည်၊ ခြားနားချက်ကို အာရုံစိုက်ပါ) ထဲသို့ အမှတ်အသားအထိ လောင်းထည့်ပါ။ ဝါယာကြိုး။
(၅) ဟိုက်ဒရိုဂျင်အိုင်းယွန်းစံပျော်ရည်ကို ခရမ်းရောင်ဖယောင်းတိုင်အရောင်ပေါ်လာစေရန် Erlenmeyer ပုလင်းနှစ်ခုထဲသို့ တိုင်းထွာပြီး အသုံးပြုထားသော ပမာဏဖတ်ရှုမှုများကို မှတ်တမ်းတင်ပါ။ (တစ်ခုကို တိုင်းထွာပြီးနောက် ဖတ်ပြီး နောက်တစ်ခုကို တိုင်းထွာရန် ဖြည့်ရန် မမေ့ပါနှင့်။ အဝင်ရေနမူနာအတွက် မီလီလီတာ လေးဆယ်ခန့် လိုအပ်ပြီး အထွက်ရေနမူနာအတွက် ဆယ်မီလီလီတာခန့် လိုအပ်သည်)
(6) တွက်ချက်မှုရလဒ်များ။ ဟိုက်ဒရိုဂျင်အိုင်းယွန်းစံပျော်ရည် *5 ပမာဏသည် ထုထည်ဖြစ်သည်။
၁၀။ ရွှံ့နွံများ စုပုံခြင်းအချိုး (SV30) ဆုံးဖြတ်ခြင်း
၁။ တိုင်းတာမှုအဆင့်များ
(၁) ၁၀၀ မီလီလီတာ ပမာဏ တိုင်းတာသည့် ဆလင်ဒါတစ်ခုကို ယူပါ။
(၂) အောက်ဆီဒေးရှင်းတူးမြောင်း၏ အမှတ် ၉ တွင် ရယူထားသော နမူနာကို ညီညာစွာလှုပ်ပြီး အပေါ်အမှတ်အထိ တိုင်းတာသည့်ဆလင်ဒါထဲသို့ လောင်းထည့်ပါ။
(၃) အချိန်ကိုက်စတင်ပြီး မိနစ် ၃၀ အကြာတွင် မျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ စကေးဖတ်ရှုမှုကို ဖတ်ပြီး မှတ်တမ်းတင်ပါ။
၁၁။ ရွှံ့နွံပမာဏညွှန်းကိန်း (SVI) ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်
SVI ကို ရွှံ့နွံအနည်ထိုင်နှုန်း (SV30) ကို ရွှံ့နွံပါဝင်မှု (MLSS) ဖြင့် စားခြင်းဖြင့် တိုင်းတာသည်။ သို့သော် ယူနစ်များပြောင်းလဲရာတွင် သတိထားပါ။ SVI ၏ ယူနစ်မှာ mL/g ဖြစ်သည်။
၁၂။ ရွှံ့နွံပါဝင်မှု (MLSS) ဆုံးဖြတ်ခြင်း
၁။ တိုင်းတာမှုအဆင့်များ
(1) ရယူထားသောနမူနာကို အမှတ် ၉ တွင် လှုပ်ပြီး နမူနာကို ပြန်စီးဆင်းသည့်အမှတ်တွင် ညီညာစွာလှုပ်ပါ။
(၂) အမှတ် ၉ ရှိ နမူနာနှင့် ပြန်စီးကျသည့်အမှတ်ရှိ နမူနာကို တိုင်းတာသည့် ဆလင်ဒါထဲသို့ 100 mL တစ်ခုစီယူပါ။ (အမှတ် ၉ ရှိ နမူနာကို ရွှံ့အနည်ကျမှုအချိုးကို တိုင်းတာခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်ပါသည်)
(၃) တိုင်းတာသည့်ဆလင်ဒါရှိ အမှတ် ၉ တွင် နမူနာနှင့် reflux အမှတ်ရှိ နမူနာကို အသီးသီးစစ်ထုတ်ရန် rotary vane vacuum pump ကို အသုံးပြုပါ။ (စစ်ထုတ်စက္ကူရွေးချယ်မှုကို အာရုံစိုက်ပါ။ အသုံးပြုသော စစ်ထုတ်စက္ကူသည် ကြိုတင်ချိန်တွယ်ထားသော စစ်ထုတ်စက္ကူဖြစ်သည်။ MLVSS ကို ထိုနေ့တွင် အမှတ် ၉ ရှိ နမူနာတွင် တိုင်းတာမည်ဆိုပါက အမှတ် ၉ ရှိ နမူနာကို စစ်ထုတ်ရန် quantitative filter paper ကို အသုံးပြုရမည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ၊ qualitative filter paper ကို အသုံးပြုသင့်သည်။ ထို့အပြင် quantitative filter paper နှင့် qualitative filter paper ကိုလည်း အာရုံစိုက်ပါ။ ကွာခြားချက်)
(၄) စစ်ထားသော စစ်ထုတ်စက္ကူရွှံ့နမူနာကို ထုတ်ယူပြီး လျှပ်စစ်လေမှုတ်အခြောက်ခံမီးဖိုထဲတွင် ထည့်ပါ။ အခြောက်ခံမီးဖို၏ အပူချိန်သည် ၁၀၅°C အထိ မြင့်တက်လာပြီး ၂ နာရီကြာ အခြောက်ခံသည်။
(၅) ခြောက်သွေ့နေသော စစ်ထုတ်စက္ကူရွှံ့နမူနာကို ထုတ်ယူပြီး ဖန်အခြောက်ခံစက်ထဲတွင် နာရီဝက်ခန့် အအေးခံပါ။
(၆) အအေးခံပြီးနောက်၊ တိကျသော အီလက်ထရွန်းနစ်ချိန်ခွင်လျှာကို အသုံးပြု၍ ချိန်တွယ်ရေတွက်ပါ။
(၇) တွက်ချက်မှုရလဒ်များ။ အနည်အနှစ်ပါဝင်မှု (mg/L) = (ချိန်ခွင်လျှာဖတ်ရှုခြင်း - စစ်ထုတ်စက္ကူ၏အလေးချိန်) * 10000
၁၃။ ပျံ့လွင့်နိုင်သော အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများကို ဆုံးဖြတ်ခြင်း (MLVSS)
၁။ တိုင်းတာမှုအဆင့်များ
(1) အမှတ် ၉ ရှိ စစ်ထုတ်စက္ကူရွှံ့နမူနာကို တိကျသော အီလက်ထရွန်းနစ်ချိန်ခွင်လျှာဖြင့် ချိန်တွယ်ပြီးနောက်၊ စစ်ထုတ်စက္ကူရွှံ့နမူနာကို သေးငယ်သော ကြွေခွက်ထဲသို့ ထည့်ပါ။
(၂) box-type resistance furnace ကိုဖွင့်ပြီး အပူချိန်ကို 620°C အထိ ချိန်ညှိကာ သေးငယ်သော porcelain crucible ကို box-type resistance furnace ထဲတွင် ၂ နာရီခန့် ထားပါ။
(၃) နှစ်နာရီကြာပြီးနောက်၊ box-type resistance furnace ကိုပိတ်ပါ။ ၃ နာရီကြာအအေးခံပြီးနောက်၊ box-type resistance furnace တံခါးကိုအနည်းငယ်ဖွင့်ပြီး porcelain crucible ၏အပူချိန် ၁၀၀°C မကျော်စေရန် နာရီဝက်ခန့်အအေးခံပါ။
(၄) ကြွေထည် Crucible ကို ထုတ်ယူပြီး ဖန် desiccator ထဲတွင် နာရီဝက်ခန့် အအေးခံကာ တိကျသော အီလက်ထရွန်းနစ် ချိန်ခွင်ဖြင့် ချိန်တွယ်ကာ ဖတ်ရှုမှုကို မှတ်တမ်းတင်ပါ။
(၅) တွက်ချက်မှုရလဒ်များ။
ပျံ့လွင့်နိုင်သော အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများ (မီလီဂရမ်/လီတာ) = (စစ်စက္ကူရွှံ့နမူနာအလေးချိန် + သေးငယ်သော ခွက်အလေးချိန် - ချိန်ခွင်လျှာဖတ်ခြင်း) * 10000။


ပို့စ်တင်ချိန်: ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၉ ရက်